2027-2029 dönemi Kamu Yatırım Programı Hazırlama Rehberi’ne göre kamu yatırımlarında ekonomik yapılabilirlik, kaynakların etkin kullanımı ve stratejik hedeflerle uyum ön planda tutulacak. Finansman yöntemi ne olursa olsun projelerin stratejik dokümanlarda belirlenen hedeflerle örtüşmesi ve yalnızca ekonomik açıdan uygulanabilir yatırımların programa teklif edilmesi gerekecek.
Kamu-özel işbirliği (KÖİ) modelinin ise kamu kaynaklarıyla gerçekleştirmeye kıyasla harcama etkinliğinin daha yüksek olduğu durumlarda kullanılması öngörülüyor.
KÖİ Projelerinde Ön Yapılabilirlik Şartı
KÖİ modeliyle gerçekleştirilmek üzere Cumhurbaşkanlığı yetkisine sunulacak projeler için kapsamlı bir ön yapılabilirlik etüdü hazırlanacak. Bu çalışmada projenin teknik, finansal, ekonomik, sosyal ve hukuki açıdan uygulanabilirliği değerlendirilecek.
Etütte ayrıca öngörülen katkı payları, doğrudan ödemeler ve garantiler dahil olmak üzere risk analizleri ile harcama getirisi analizlerine de yer verilecek.
İlgili mevzuatın gerektirdiği projelerde ise teklif aşamasından önce Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) sürecinin tamamlanması gerekecek. Projeler, “ÇED Olumlu” belgesi veya “ÇED gerekli değildir” kararı alındıktan sonra teklif edilebilecek.
Kamu yatırımlarında, KÖİ modeliyle gerçekleştirilen projeler de dahil olmak üzere yerli malı kullanımına öncelik verilecek.
Yeni Yatırımlarda Engellilerin Erişilebilirliği Gözetilecek
2027-2029 döneminde kamu yatırım projelerinin planlama ve uygulama süreçlerinde kadınların toplum içindeki güçlenmesine katkı sağlayacak yaklaşımlar dikkate alınacak.
Engelliler Kanunu kapsamında ise yeni projelerin engellilerin erişimine uygun şekilde hazırlanması gerekecek. Mevcut projelerin de erişilebilirlik standartlarına uygun hale getirilmesi göz önünde bulundurulacak.
Projelerin hazırlanması ve uygulanması sırasında iş sağlığı ve güvenliği de özellikle dikkate alınacak.
Finansal Kiralama Yatırımları Programa İşlenecek
Finansal kiralama yöntemiyle gerçekleştirilen yatırımlarda, finans tipi kiralamalara kamu yatırım programında yer verilecek. Finans tipi kiralamaya konu yatırım malının toplam değeri, kiralamanın başladığı ilk yılın programında o yılın ödeneği olarak gösterilecek.
Ancak sonraki yıllarda aynı kiralama için ayrıca ödenek belirtilmeyecek. Bu uygulamayla, kuruluşun yatırım bütçesinden kiralamanın başladığı yıl nakdi harcama yapılmasa dahi söz konusu yatırım malının kuruluşun sabit sermaye stokuna dahil olduğunun gösterilmesi amaçlanıyor.
Faaliyet tipi finansal kiralama yatırımları ise kamu yatırım programlarına alınmayacak.
Özelleştirme Kapsamındaki Kuruluşlara Program Uyumu
Özelleştirme kapsamındaki kuruluşlar, 2027-2029 dönemine yönelik yatırım tekliflerini özelleştirme programıyla uyumlu şekilde hazırlayacak. Özellikle yeni başlayacak projeler ile yeni yapılacak ihaleler teklif sürecinde dikkate alınacak.
Hazırlanan teklifler, özelleştirme programına uygunluk açısından yapılacak değerlendirmenin ardından Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafından Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığına iletilecek.
Bakanlık Ve TOKİ Yatırımlarında Uygulama Esasları
Yatırımları Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yürütülen kuruluşlar, yatırım tekliflerini ilgili Bakanlığın görüşünü aldıktan sonra Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığına sunacak.
Kuruluşların TOKİ veya özel yükleniciler aracılığıyla, arsa ya da diğer gayrimenkuller karşılığında edineceği bina ve tesisler de projelendirilerek kamu yatırım programına teklif edilecek.
Arsa karşılığı yaptırılması planlanan projeler, proje tutarı ve diğer parametreleriyle programda yer alacak. Ancak harcama ve ödenek tutarları toplama dahil edilmeyecek.
Bölge Kalkınma İdareleri Teklifleri İşbirliğiyle Hazırlayacak
Bölge Kalkınma İdareleri, eylem planları kapsamında gerçekleştirilecek yatırımlara ilişkin tekliflerini ilgili kurum ve kuruluşlarla işbirliği içinde hazırlayacak ve önceliklendirecek.
Hazırlanan teklifler, ilgili kurum ve kuruluşlarla birlikte Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığına gönderilecek.
Valilikler ise kamu kuruluşlarının yatırım projelerine ilişkin tekliflerini, il koordinasyon kurullarında oluşturulan valilik görüşleriyle birlikte doğrudan ilgili yatırımcı kuruluşlara iletecek.
Böylece 2027-2029 dönemi kamu yatırımlarında ekonomik yapılabilirlik, kaynak verimliliği, erişilebilirlik, iş sağlığı ve güvenliği ile stratejik planlara uyum temel kriterler arasında yer alacak.
