ABD Donanması’nın yeni bir savaş gemisi sınıfı oluşturma hazırlıkları kapsamında Türkiye, Güney Kore ve Japonya tarafından geliştirilen fırkateyn tasarımlarını değerlendirdiği bildirildi. USNI News’in incelediği belgelere ve görüştüğü kaynaklara göre Washington yönetimi, donanmanın hızlı şekilde büyütülmesi amacıyla yabancı tasarımlardan yararlanmayı ve sınırlı sayıda geminin ilk aşamada yurt dışındaki tersanelerde inşa edilmesini değerlendiriyor.
Olası model kapsamında en fazla iki savaş gemisinin yabancı tersanelerde inşa edilmesinin ardından üretimin ABD’deki tersanelere aktarılması gündeme gelebilir. Böyle bir uygulama, ABD’nin bir asırdan uzun süredir sürdürülen savaş gemilerini kendi tersanelerinde inşa etme geleneğinde önemli bir değişiklik anlamına gelecek.
Beyaz Saray Kararı Yabancı Tasarımların Önünü Açtı
ABD’nin yabancı yapımı savaş gemilerini donanma hizmetine almasını sınırlayan mevcut yasal düzenlemelere rağmen yabancı fırkateynlerin değerlendirilmesinin önü, Ağustos ayında yayımlanan Beyaz Saray bildirisiyle açıldı.
Bildiride, yurt dışında savaş gemisi inşası için “ulusal güvenlik çıkarı” gerekçesiyle istisna uygulanmasının önü açılırken, Pentagon’un farklı ülkelerde geliştirilen savaş gemisi tasarımlarını incelemesine imkan sağlandı.
Beyaz Saray’ın açıklamasının ardından Donanma Bakan Vekili Hung Cao, Donanma Araştırma, Geliştirme ve Tedarikten Sorumlu Müsteşar Yardımcısı William Mahan’a kapsamlı bir çalışma yürütülmesi talimatını verdi.
Çalışmanın yalnızca fırkateynleri değil, Askeri Deniz Nakliyat Komutanlığı için uluslararası savaş gemileri, Ro-Ro kargo gemileri ve denizde yük ikmalinde kullanılacak CONSOL tankerlerini de kapsadığı belirtildi. Değerlendirmenin 12 Kasım 2026’ya kadar tamamlanması bekleniyor.
Japon Mogami Ve Güney Kore Chungnam Masada
USNI News’e bilgi veren kaynaklara göre ABD Donanması’nın incelediği yabancı tasarımlar arasında Japon Mitsubishi Heavy Industries tarafından geliştirilen Mogami sınıfı güdümlü füze fırkateyninin ihraç versiyonu bulunuyor.
Güney Kore tarafında ise çeşitli yerli tersaneler tarafından inşa edilen Chungnam sınıfı güdümlü füze fırkateyni değerlendiriliyor. Bu iki tasarım, ABD Donanması’nın yeni savaş gemisi ihtiyacına yönelik uluslararası seçenekler arasında öne çıkıyor.
Türkiye’den ise İstif sınıfı fırkateynin değerlendirme kapsamına alındığı bildirildi. İki kaynağın aktardığına göre Türk tasarımının listeye girmesinde, Temmuz ayında gerçekleştirilen NATO Zirvesi sırasında Türk liderler ile ABD Başkanı Donald Trump arasında yapılan görüşme etkili oldu.
Söz konusu görüşmede Türkiye ile ABD arasında savunma sanayii iş birliğinin yanı sıra fırkateyn, korvet ve denizaltı üretimi gibi denizcilik alanlarındaki ortaklık imkanlarının da gündeme geldiği belirtilmişti.
Kongre Yabancı İnşaya Sınır Getirmek İstiyor
Beyaz Saray’ın ulusal güvenlik istisnasını kullanarak yabancı tersanelerde savaş gemisi inşa edilmesinin önünü açmasına karşın ABD Kongresi’nde bu yaklaşımı sınırlandırmaya yönelik girişimler sürüyor.
Senato Silahlı Hizmetler Komitesi’nin 2027 Mali Yılı savunma politikası yasa tasarısına ilişkin taslak metninde, Beyaz Saray’ın yabancı savaş gemisi inşası için söz konusu istisnayı kullanma yetkisinin kaldırılması öngörüldü.
Temsilciler Meclisi Silahlı Hizmetler Komitesi’nin taslağında ise onaylanan herhangi bir bütçenin yabancı bir tersanede inşa edilecek Amerikan savaş gemisi için tedarik sözleşmesine aktarılmasını engelleyecek bir düzenlemeye yer verildi.
Kongre’nin nihai yasa metni henüz yayımlanmadığı için yabancı tersanelerde ABD savaş gemisi inşa edilmesine ilişkin planın nasıl şekilleneceği belirsizliğini koruyor.
ABD Heyetlerinin Güney Kore Teması Sürüyor
ABD Donanması’nın yabancı tersanelere yönelik ilgisi özellikle Güney Kore ile temaslarda da kendini gösteriyor. Biden ve Trump yönetimleri döneminde Donanma yetkililerinin son birkaç yıl içinde Güney Kore’deki tersaneleri ziyaret ettiği biliniyor.
Donanma Bakanlığı görevinde bulunan John Phelan da geçen yıl Güney Kore’de çok sayıda tersaneyi ziyaret etmişti.
Business Korea’nın haberine göre, halen ABD Donanması’nın gemi inşası alanındaki kıdemli danışmanlarından biri olarak görev yapan emekli üç yıldızlı Amiral Richard Breckenridge, ağustos ayının sonunda Güney Kore’ye giderek çok sayıda tersanede incelemelerde bulundu.
Yonhap’ın aktardığına göre temmuz ayında Temsilciler Meclisi Ödenekler Komitesi savunma alt komitesinden bir ABD heyeti de Güney Kore’deki HD Hyundai ve Hanwha Ocean tersanelerini ziyaret etti.
Avrupa Tasarımları Da Seçenekler Arasında
ABD’nin değerlendirmesi yalnızca Türkiye ve Asya’daki tersanelerle sınırlı değil. Avrupa’daki ABD müttefikleri de farklı sınıflarda modern fırkateynler üretiyor.
ABD’nin halihazırda yeni nesil fırkateyn programı kapsamında tercih ettiği Constellation sınıfı da Avrupa kökenli bir tasarımdan geliştirildi. Wisconsin’de üretimi planlanan geminin tasarımı, İtalyan ve Fransız donanmalarının yanı sıra farklı ülkelere ihraç edilen FREMM çok maksatlı fırkateynini temel alıyor.
Washington yönetiminin yeni değerlendirmesi, ABD Donanması’nın gemi üretim kapasitesini artırma hedefiyle birlikte yabancı tasarımların ve tersanelerin daha fazla kullanılabileceği yeni bir dönemin işareti olarak görülüyor.
Ancak Kongre’de yürütülen yasal çalışmalar ve nihai bütçe düzenlemeleri, yabancı tersanelerde Amerikan savaş gemisi inşa edilmesine yönelik planların uygulanıp uygulanamayacağını belirleyecek.
