Petrol piyasasında günün ilk saatlerinde yaşanan yükseliş, İran’dan gelen Hürmüz Boğazı mesajıyla tersine döndü. Tahran’ın, ABD’nin askeri baskıyı azaltması ve İran limanlarına yönelik ablukayı kaldırması halinde stratejik boğazı yedi gün içinde yeniden açabileceğini bildirmesi, küresel arz endişelerinin hafiflemesine neden oldu. Brent petrol, sabah saatlerinde 102 doların üzerine çıktıktan sonra yüzde 2’nin üzerinde değer kaybederek 98 dolar seviyelerine kadar geriledi.
Brent Petrol 102 Doların Üzerinden Geriledi
Brent petrol fiyatları, Orta Doğu’daki çatışmalar ve enerji sevkiyatlarına yönelik risklerin etkisiyle güne yükselişle başladı. Kasım vadeli Brent kontratı günün ilk bölümünde 102 doların üzerine çıkarken, İran’dan gelen yeni açıklama sonrasında yönünü aşağı çevirdi.
Brent, gün içinde yüzde 2’yi aşan düşüşle 98 dolar civarına gerilerken, Batı Teksas türü ham petrolde de satış baskısı görüldü. Reuters verilerine göre Brent kasım vadeli kontratı 102 dolar seviyelerinden 98,23 dolara kadar geriledi.
Böylece piyasa aynı işlem gününde iki farklı gelişmeyi fiyatladı. İlk aşamada Orta Doğu’daki arz kesintisi ihtimali petrol fiyatlarını yukarı taşırken, İran’ın Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasına ilişkin mesajı arzın yeniden artabileceği beklentisini güçlendirdi.
İran’dan Yedi Günlük Hürmüz Teklifi
Üst düzey bir İranlı yetkilinin aktardığına göre Tahran, ABD’nin askeri baskıyı azaltmaya başlaması ve İran limanlarına yönelik ablukayı kaldırması halinde Hürmüz Boğazı’nı yedi gün içinde yeniden açmaya hazır olduğunu bildirdi.
İran’ın teklifinin arabulucular üzerinden Washington’a iletildiği ve taraflar arasındaki görüşmelerin yeniden başlatılmasının hedeflendiği aktarılıyor. Teklifin, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu toplantıları sırasında diplomatik temasların yeniden canlandırılması amacıyla gündeme getirildiği belirtiliyor.
Ancak taraflar arasında henüz üzerinde uzlaşılmış bir anlaşma bulunmuyor. Bu nedenle petrol fiyatlarındaki gerileme, Hürmüz Boğazı’nın kesin olarak açılmasından ziyade arz riskinin azalabileceğine yönelik beklentiyi yansıtıyor.
Hürmüz Boğazı’nın küresel petrol taşımacılığındaki kritik konumu da piyasanın açıklamaya verdiği tepkinin hızını artırıyor. Boğazdan geçişlerin normale dönme ihtimali, bölgedeki arz sıkışıklığının hafifleyebileceği beklentisini güçlendiriyor.
Suudi Arabistan’ın Petrol Akışı Da Piyasayı Rahatlattı
Petrol fiyatlarındaki düşüşte İran’ın açıklamasının yanı sıra Suudi Arabistan kaynaklı gelişmeler de etkili oldu. Suudi Arabistan’ın daha önce saldırılar nedeniyle aksayan Doğu-Batı Petrol Boru Hattı’nda yeniden akış sağlaması ve Yanbu Limanı üzerinden petrol ihracatını artırabileceği beklentisi, arz endişelerinin azalmasına katkıda bulundu.
Saudi Aramco’nun Hürmüz Boğazı üzerinden petrol sevkiyatını artırması da piyasadaki arz görünümünün iyileşmesine katkı sağlayan gelişmeler arasında yer aldı. Reuters, şirketin hafta sonunda yaklaşık 14 milyon varil ham petrol yüklediğini bildirdi.
Hürmüz’e alternatif güzergahların yeniden kullanılmaya başlanmasıyla birlikte son dönemde petrol fiyatlarına eklenen risk priminin bir bölümü geri çekildi. Buna karşın bölgedeki enerji altyapısına ve deniz taşımacılığına yönelik riskler tamamen ortadan kalkmış değil.
Türkiye’de Gözler Akaryakıt Fiyatlarında
Brent petrolün 100 doların altına gerilemesi, enerji ithalatçısı konumundaki Türkiye açısından da önem taşıyor. Petrol fiyatlarında kalıcı bir düşüş yaşanması, enerji ithalat maliyetlerini ve cari denge üzerindeki baskıyı azaltabilecek unsurlar arasında bulunuyor.
Ham petrol fiyatlarındaki gerilemenin akaryakıt maliyetleri üzerinden enflasyon baskısını da hafifletmesi mümkün. Ancak uluslararası petrol fiyatlarındaki değişimin Türkiye’deki pompa fiyatlarına aynı hızda yansıması gerekmiyor.
Döviz kuru, uluslararası benzin ve motorin fiyatları, rafineri marjları, dağıtım maliyetleri ve vergiler nihai akaryakıt fiyatlarını belirleyen temel unsurlar arasında yer alıyor. Özellikle rafine ürün piyasalarındaki arz koşulları, ham petrol fiyatındaki düşüşün tüketici fiyatlarına ne ölçüde yansıyacağını etkileyebilir.
Petrol Piyasasında Gözler Washington Ve Tahran’da
Petrol piyasasının bundan sonraki seyrinde ABD ile İran arasındaki diplomatik temasların nasıl ilerleyeceği belirleyici olacak. Washington’ın askeri baskı ve liman ablukasına ilişkin atacağı olası adımlar, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasına yönelik beklentileri doğrudan etkileyebilir.
Diğer taraftan Suudi Arabistan’ın alternatif ihracat kapasitesinin ne hızla normalleşeceği de piyasaların takip ettiği başlıklardan biri olacak.
Hürmüz Boğazı’ndaki petrol trafiğinin artması ve Suudi Arabistan’ın alternatif sevkiyat kapasitesini yeniden güçlendirmesi halinde küresel arz sıkışıklığının hafiflemesi beklenebilir. Buna karşılık diplomatik girişimlerin sonuçsuz kalması veya enerji altyapısına yönelik yeni saldırıların yaşanması, petrol fiyatlarında yeniden yükseliş baskısı oluşturabilecek gelişmeler arasında bulunuyor.
