ABD Hava Kuvvetleri, MQ-9A Reaper filosunun yerini alması planlanan yeni nesil insansız hava araçları için düşük maliyetli bir çözüm geliştirmeye hazırlanıyor. Kütlesel Modüler Hava Aracı (MMA) olarak adlandırılan program kapsamında, sensörler ve bazı görev sistemleri hariç tutulduğunda yaklaşık 10 milyon dolarlık birim maliyet hedefleniyor.
Söz konusu rakam, tam donanımlı bir MQ-9A Reaper’ın yaklaşık 30 ila 50 milyon dolara ulaşabilen maliyetiyle karşılaştırıldığında önemli bir fark ortaya koyuyor. ABD Hava Kuvvetleri, özellikle son dönemde yaşanan Reaper kayıplarının ardından daha ekonomik ve hızlı şekilde üretilebilecek bir İHA geliştirilmesi için çalışmalarını hızlandırıyor.
MMA Programında Maliyet Önceliği
ABD Hava Kuvvetleri Modernizasyon Şefi Korgeneral Christopher Niemi, Pentagon’da gazetecilerle gerçekleştirdiği toplantıda MMA programına ilişkin önemli açıklamalarda bulundu. Niemi, yeni İHA’nın hedeflenen maliyetinin, ABD’nin insansız savaş uçağı programı CCA’nın maliyetinin yaklaşık yarısı seviyesinde olmasının planlandığını belirtti.
Niemi ayrıca CCA platformlarının tam ölçekli seri üretime geçmesinin ardından birim maliyetlerinin yaklaşık 20 milyon dolar seviyesine çekilmesini beklediklerini ifade etti. MMA için belirlenen yaklaşık 10 milyon dolarlık hedef ise programın temel önceliklerinden birinin maliyet etkinliği olduğunu gösteriyor.
Reaper’ın Görevleri Yeni Platforma Aktarılacak
MMA’nın görev tanımının MQ-9A Reaper’a büyük ölçüde benzemesi planlanıyor. Yeni platformun genel istihbarat, gözetleme ve keşif faaliyetlerinin yanı sıra taarruz görevlerini de yerine getirmesi bekleniyor.
Program kapsamında belirtilen gereksinimler arasında en az 200 knot hava hızı ve 1.270 kilogram mühimmat ile sensör taşıma kapasitesi bulunuyor. MMA’nın faydalı yüküyle birlikte yakıt ikmali yapmadan en az 2.300 deniz mili muharebe yarıçapına ulaşması hedefleniyor.
Bunun yanında platformun en az 8.000 deniz mili tek yönlü kendi kendine intikal kabiliyetine sahip olması ve 1.800 metreden kısa pistlerden operasyon gerçekleştirebilmesi isteniyor.
Açık Mimari Ve Modüler Tasarım
ABD Hava Kuvvetleri, MMA’nın yalnızca düşük maliyetli olmasını değil, ileride yeni kabiliyetlerin kolaylıkla eklenebilmesini de istiyor. Bu nedenle platformun yüksek derecede modüler bir yapıya sahip olması ve açık mimarili görev sistemleri kullanması planlanıyor.
Bu yaklaşım sayesinde gelecekte ortaya çıkabilecek yeni sensörlerin, görev ekipmanlarının ve diğer teknolojilerin platforma daha kolay entegre edilmesi amaçlanıyor.
MQ-9B Neden Tercih Edilmiyor?
MQ-9A Reaper’ın üretimi sona ermiş olsa da daha gelişmiş MQ-9B halen üretimde bulunuyor. Ancak ABD Hava Kuvvetleri, mevcut ihtiyaçları karşılamak için MQ-9B satın alınmasını uygun bir çözüm olarak değerlendirmiyor.
General Atomics tarafından geliştirilen MQ-9B, Reaper ailesinin önemli ölçüde geliştirilmiş bir türevi olarak öne çıkıyor. Ancak bu gelişmiş yapı beraberinde daha yüksek maliyet getiriyor. Niemi, yaklaşık 50 milyon dolara mal olan tam donanımlı bir MQ-9A’nın kaybının dahi önemli bir maliyet oluşturduğunu, daha pahalı MQ-9B’lerin kaybedilmesinin ise aynı sorunu daha büyük ölçekte ortaya çıkaracağını belirtti.
Niemi ayrıca, MQ-9B’nin üretimde olmasının ABD Hava Kuvvetleri’nin kısa sürede yüksek miktarda bu platformdan satın alabileceği anlamına gelmediğini vurguladı.
Düşük Maliyet İçin Bazı Kabiliyetlerden Vazgeçilecek
ABD Hava Kuvvetleri, yaklaşık 10 milyon dolarlık hedef birim maliyete ulaşabilmek için bazı performans özelliklerinde taviz verilmesinin gerekebileceğini kabul ediyor.
Niemi’ye göre MMA’nın son teknoloji ürünü bir hız, irtifa veya menzil kapasitesine sahip olması şart değil. Bu alanlarda onlarca yıldır kullanılan ve kendisini kanıtlamış teknolojilerden yararlanılması, maliyetin aşağı çekilmesini sağlayabilir.
Korgeneral Niemi, platformun genel görünümünün de MQ-9’a benzer olabileceğini, turboprop motor kullanımının muhtemel olduğunu ve mümkün olduğunca kanıtlanmış donanımların tercih edileceğini belirtti. Böylece karmaşık ve pahalı teknolojiler yerine güvenilir, mevcut ve düşük maliyetli çözümlerle hedef fiyatın yakalanması amaçlanıyor.
İran Operasyonları Reaper İhtiyacını Ortaya Çıkardı
MMA programının hızlandırılmasında MQ-9A filosunda yaşanan kayıplar da önemli rol oynuyor. ABD Hava Kuvvetleri’nin 2026 yılında İran’a yönelik operasyonlarda kaç Reaper kaybettiği resmi olarak netleşmiş değil. Ancak güvenilir kaynaklar kayıpların onlarca platform seviyesinde olduğunu bildiriyor.
ABD kuvvetleri, daha önce Yemen’de İran destekli Husilere yönelik operasyonlarda da çok sayıda MQ-9A kaybetmişti. Resmi envanter verilerine göre mali yılın başında 165 olan ABD Hava Kuvvetleri Reaper filosu, mayıs ayında 135 platforma geriledi.
ABD Hava Kuvvetleri Kayıplardan Endişeli
ABD Hava Kuvvetleri yetkilileri, yaşanan kayıplara rağmen MQ-9A’nın İran’a yönelik operasyonlarda başarılı bir performans ortaya koyduğunu belirtiyor. Ancak filonun mevcut tüketim hızının endişe verici olduğu da açıkça ifade ediliyor.
Niemi, ellerinde halen çok sayıda MQ-9A bulunduğunu ancak bu platformların ABD Hava Kuvvetleri açısından kaygı verici bir hızda kullanıldığını söyledi. General, Reaper’ların hızlı biçimde kaybedilmesinin mevcut durumda yeni platform ihtiyacını daha da acil hale getirdiğini vurguladı.
Bu nedenle MMA programının yalnızca yeni bir İHA geliştirme projesi olmadığı, aynı zamanda yüksek kayıp oranlarının yaşandığı operasyon ortamlarında daha düşük maliyetli ve hızlı şekilde yenilenebilir bir hava aracı filosu oluşturma arayışının sonucu olduğu değerlendiriliyor.
