ABD savunma sanayisinin en maliyetli projelerinden biri olan F-35 savaş uçaklarına ait hassas yedek parçaların lojistik süreç sırasında kaybolarak Hong Kong’a gönderildiği ortaya çıktı. S-400 hava savunma sistemleri nedeniyle Türkiye’ye F-35 teslimatını kısıtlayan Washington yönetimi, bu kez kendi tedarik zincirindeki güvenlik açığıyla gündeme geldi.
Sevkiyat Pasifik’te Rota Değiştirdi
Politico’nun aktardığı bilgilere göre olay, yaz aylarında gerçekleşen bir sevkiyat sırasında yaşandı. Avustralya ordusuna ait F-35 savaş uçaklarının bakım ve onarımında kullanılmak üzere ABD’ye gönderilen yedek parçaları taşıyan kargo, Pasifik Okyanusu’nu geçtiği sırada rotasını değiştirerek Hong Kong’a ulaştı.
Lockheed Martin adına taşımacılık hizmeti veren aracı şirketin sevkiyatı neden Çin’in özel idari bölgesine yönlendirdiği konusunda henüz net bir açıklama yapılmadı. Parçaların Hong Kong’a ulaştıktan sonra kimin kontrolünde olduğu da belirsizliğini koruyor.
Tersine Mühendislik Riski Gündemde
Kaybolan kargonun içerisinde F-35’in kokpit bölümünde kullanılan ve uçağın radar tarafından tespit edilmesini zorlaştıran özel kaplamalı kanopi parçasının da bulunduğu belirtildi.
Askeri havacılık analisti J.J. Gertler, Çin’in uzun süredir F-35’e ilişkin teknolojik bilgilere ulaşmaya çalıştığına dikkat çekti. Gertler, gerçek bir F-35 parçasının Çin’in eline geçmesi halinde bunun tersine mühendislik yoluyla teknolojinin incelenmesi ve benzer sistemlerin geliştirilmesi açısından risk oluşturabileceğini ifade etti.
Kongre İnceleme Başlattı
Olayın ortaya çıkmasının ardından ABD Kongresi, F-35 parçalarının Hong Kong’a nasıl ulaştığını ve sevkiyat sürecinde hangi güvenlik açıklarının bulunduğunu araştırmaya başladı.
Pentagon bünyesindeki F-35 Ortak Program Ofisi de kayıp parçaların geri alınması ve benzer olayların önüne geçilmesi için çalışmalar yürütüldüğünü açıkladı. İncelemenin, tedarik zincirindeki takip ve güvenlik prosedürlerinin yeniden değerlendirilmesini de kapsadığı belirtildi.
Envanterde Milyonlarca Dolarlık Açık
F-35 programında parça takibine ilişkin sorunların daha önce de resmi raporlara konu olduğu ortaya çıktı. ABD Hükümet Hesap Verebilirlik Ofisi’nin 2023 tarihli raporunda, beş yıllık dönemde toplam değeri yaklaşık 85 milyon doları bulan 1 milyondan fazla yedek parçanın envanterde kaybolduğu belirtilmişti.
Raporda, Pentagon’un yedek parçaları baştan sona takip edebilecek merkezi bir envanter sistemine sahip olmamasının önemli bir zafiyet oluşturduğu ifade edilmişti. Hong Kong’a ulaşan F-35 parçalarıyla ilgili son olay da programın lojistik güvenliği konusunda yeni soru işaretlerinin ortaya çıkmasına neden oldu.
