Akdeniz Elektrik Dağıtım AŞ (AEDAŞ) ile Deniz Kaplumbağaları Akdeniz Fokları Çevre Koruma ve Araştırma Derneği (DEKAFOK) iş birliğiyle Antalya’nın Manavgat ilçesindeki Side ve Sorgun sahillerinde hayata geçirilen kırmızı LED aydınlatma uygulamasından önemli sonuç alındı. Nisan ayında yaklaşık 1 kilometrelik sahil hattında başlatılan uygulama sayesinde 5 bin 500’den fazla caretta caretta yavrusunun güvenli şekilde denize ulaşması sağlandı.
95 Caretta Caretta Yuvasında Başarılı Sonuç
Sahil boyunca kullanılan sokak aydınlatmalarının kırmızı LED sistemine dönüştürülmesiyle, 95 yuvadan çıkan yavru deniz kaplumbağalarının yönlerini kaybetmeden denize ulaşmasına katkı sağlandı.
Caretta caretta yavruları, yumurtadan çıktıktan sonra doğal olarak deniz yüzeyindeki ışığa yöneliyor. Ancak sahillerde kullanılan parlak sarı ve beyaz ışıklar, yavruların yönlerini şaşırmasına ve deniz yerine karaya ilerlemesine neden olabiliyor.
Side ve Sorgun’da gerçekleştirilen uygulamada bu riskin azaltılması amacıyla mevcut aydınlatmalar kırmızı LED sistemleriyle değiştirildi. Sahadan elde edilen olumlu sonuçların ardından AEDAŞ ve DEKAFOK arasında deniz kaplumbağalarının korunmasına yönelik protokol imzalandı.
İnsan Ve Doğa Arasında Örnek Aydınlatma Modeli
Kırmızı LED uygulaması, bölgedeki ulaşım ve aydınlatma ihtiyacını ortadan kaldırmadan ekolojik dengeyi gözetmesi açısından dikkat çekti. Proje kapsamında yol ve bölge aydınlatmalarında gerekli standartlar korunurken, kullanılan ışığın niteliği değiştirilerek deniz kaplumbağalarının doğal yaşam alanlarının korunması hedeflendi.
İlgili kamu kurumlarından alınan özel izinler doğrultusunda hayata geçirilen uygulamada trafik emniyeti ve sürüş güvenliği kriterleri de dikkate alındı. Böylece hem sahil yolundaki ulaşım güvenliğinin sürdürülmesi hem de yavru kaplumbağaların denize ulaşmasını engelleyen ışık kirliliğinin azaltılması amaçlandı.
DEKAFOK: Her Bir Yavru Türün Geleceği İçin Önemli
DEKAFOK Başkanı Seher Akyol, sahil şeridinde uygulanan kırmızı LED sisteminin farklı bölgeler için de örnek oluşturabileceğini belirtti. Akyol, uygulama sayesinde sezon boyunca 5 bin 500’den fazla caretta caretta yavrusunun güvenli biçimde denize ulaşmasına katkı sağlandığını ifade etti.
Deniz kaplumbağalarında her 1000 yavrudan yalnızca birinin erginlik dönemine ulaşabildiğine dikkat çeken Akyol, bu nedenle kurtarılan her yavrunun türün devamlılığı açısından büyük önem taşıdığını vurguladı.
Akyol, 2025 yılından bu yana sürdürülen görüşmelerin ardından nisan ayında Türkiye’de insan-doğa uyumu açısından örnek teşkil eden uygulamanın hayata geçirildiğini belirterek, sahadan alınan sonuçların bilimsel ve doğru planlanmış çalışmaların doğa koruma ile insan ihtiyaçlarını birlikte karşılayabileceğini gösterdiğini söyledi.
İmzalanan koruma protokolüyle uygulamanın gelecek yıllarda da sürdürülmesinin ve farklı kıyı bölgelerine örnek olmasının hedeflendiği belirtildi.
AEDAŞ: Aydınlatma İhtiyacı İle Doğal Yaşam Birleştirildi
AEDAŞ Genel Müdürü İlkay Baydar da çalışmanın temel hedeflerinden birinin caretta caretta yavrularının beyaz ışık nedeniyle doğal yönlerini kaybetmesini önlemek olduğunu ifade etti.
Baydar, sahil hattındaki aydınlatma ihtiyacının tamamen ortadan kaldırılması yerine kullanılan ışığın niteliğinin değiştirildiğini belirterek, bu sayede hem ulaşım ve sürüş güvenliğinin korunmasının hem de deniz kaplumbağalarının doğal yaşamının desteklenmesinin amaçlandığını aktardı.
DEKAFOK ile yürütülen iş birliği sonucunda elde edilen ilk sezon verilerinin uygulamanın sürdürülebilir bir koruma modeline dönüştürülmesine imkan sağladığını belirten Baydar, insan yaşamının ihtiyaçları ile doğal yaşamın korunmasını aynı noktada buluşturan çalışmanın devam edeceğini kaydetti.
