Letonya, kara kuvvetlerinin topçu kabiliyetini güçlendirmek amacıyla Çek savunma şirketi Excalibur Army tarafından geliştirilen 155 mm Morana Taktik Tekerlekli Araca Monteli Obüs (TTA) sistemini tedarik etme kararı aldı. Letonya Savunma Bakanlığı, kararın maliyet, teslimat süresi, operasyonel kapasite ve yerel savunma sanayisinin sürece katılımı gibi kriterler dikkate alınarak verildiğini açıkladı.
Letonya Savunma Bakanlığı, 155 mm sınıfındaki tekerlekli obüslerin tedarikine yönelik pazar araştırmasını Mayıs 2024’te başlatmıştı. Değerlendirme sürecinin ilerleyen aşamalarında İsveç merkezli BAE Systems Bofors tarafından üretilen Archer ile Excalibur Army’nin Morana sistemi öne çıktı.
Archer İçin İsveç İle Müzakereler Yürütüldü
Letonya, Haziran 2025’te İsveç ile Archer obüslerinin tedarikine yönelik sözleşme müzakerelerine başlanmasını öngören bir niyet mektubu imzaladı. Ancak süreç ilerledikçe tedarikin gerektireceği mali kaynaklar ve sistemlerin teslimat süreleri yeniden değerlendirildi.
Letonya makamları, Archer çözümünün mevcut aşamada savunma bütçesinde ayrılan kaynaklar ve onaylanmış savunma planları kapsamında hayata geçirilmesinin mümkün olmadığı sonucuna vardı. Bu nedenle ülkenin ihtiyaçlarını daha kısa sürede karşılayabilecek alternatifler üzerinde duruldu.
Morana Daha Uygun Maliyet Ve Teslimat Süresi Sundu
Excalibur Army ile gerçekleştirilen görüşmelerin ardından Morana sistemi için Letonya’nın ihtiyaçlarına daha uygun bir teklif ortaya çıktı. Çek şirketinin, operasyonel açıdan eşdeğer bir topçu kabiliyeti için daha düşük maliyet ve daha kısa teslimat süresi sunduğu belirtildi.
Bu şartların Letonya’nın yeni topçu kabiliyetini daha kısa sürede hizmete almasına imkân sağlayacağı değerlendiriliyor. Tedarik sürecinde Letonya savunma sanayisinin de yer almasının planlanması, Morana tercihinde öne çıkan unsurlardan biri oldu.
Morana, 155 mm mühimmat kullanabilen tekerlekli bir kundağı motorlu obüs sistemi olarak tasarlanıyor. Tekerlekli platform yapısı, sistemin farklı operasyon bölgelerine hızlı şekilde intikal ettirilmesine olanak sağlarken, modern topçu birliklerinin hareket kabiliyeti ihtiyacına yanıt vermeyi amaçlıyor.
İsveç İle Savunma İş Birliği Sürecek
Letonya’nın Morana kararının İsveç ile savunma alanındaki iş birliğinin sona erdiği anlamına gelmediği vurgulandı. Letonya Savunma Bakanlığı, İsveç’in ülkenin stratejik savunma ortaklarından biri olmaya devam ettiğini belirtti.
İki ülke arasında Ocak 2026’da imzalanan savunma iş birliği yol haritası; kara, deniz ve hava alanlarında ortak faaliyetlerin yanı sıra İsveç’in Letonya’da konuşlu NATO çokuluslu tugayına askeri katkısını, ortak tatbikatları ve savunma kabiliyetlerinin geliştirilmesine yönelik çalışmaları kapsıyor.
Letonya Silahlı Kuvvetleri daha önce İsveç merkezli Saab Dynamics tarafından geliştirilen RBS 70 NG kısa menzilli hava savunma sistemlerini de sipariş etmişti.
Letonya’nın Saab Sistemleri De Bulunuyor
Letonya’nın İsveç ile savunma alanındaki mevcut tedarik ilişkileri yalnızca RBS 70 NG sistemleriyle sınırlı değil. Letonya Hava Kuvvetleri, 2025 yılının sonlarında Saab tarafından geliştirilen Giraffe 1X hava sahası gözetleme radarını da teslim aldı.
Morana tercihinin ardından ülkenin topçu kabiliyetini Çek üretimi bir sistemle güçlendirmesi, Letonya’nın savunma tedariklerinde farklı Avrupa ülkelerinden çözümlere yöneldiğini gösteriyor. Yeni sistemin daha kısa teslimat süresi ve yerel sanayinin tedarik sürecine dahil edilmesiyle Letonya’nın kara kuvvetlerinin ateş desteği kapasitesini daha hızlı geliştirmesi hedefleniyor.
