Petrol piyasalarında savaş kaynaklı arz endişeleri yeniden gündemin merkezine yerleşti. ABD ham petrolü, Ortadoğu’daki çatışmaların yeniden şiddetlenmesi ve Suudi Arabistan’ın Doğu-Batı petrol hattını kapatmasının ardından perşembe günü varil başına 102 doların üzerine çıktı. Böylece petrol fiyatları mayıs ayından bu yana en yüksek kapanışını gerçekleştirdi.
Petrol, yaz aylarında gördüğü 68,55 dolarlık seviyeden bu yana yaklaşık yüzde 50 değer kazanmış durumda. Ancak fiyatlar, savaş döneminde 7 Nisan’da görülen 112,95 dolarlık zirvenin halen altında bulunuyor.
Arz Endişeleri Fiyatları Yukarı Taşıyor
Ortadoğu’daki çatışmaların yeniden yoğunlaşması, petrol arzına ilişkin risklerin piyasada daha fazla fiyatlanmasına neden oldu. Suudi Arabistan’ın Doğu-Batı petrol hattını kapatması da arz güvenliğine yönelik kaygıları artırarak fiyatlardaki yükselişi destekledi.
Piyasada savaşın enerji arzı üzerindeki etkileri yakından takip edilirken, küresel petrol piyasasının bundan sonraki seyrinde talep tarafındaki gelişmelerin de belirleyici olması bekleniyor.
Petrol Piyasasında Gözler Çin’e Çevrildi
Petrol fiyatlarının bundan sonraki yönü açısından Çin’in talep görünümü önem kazanıyor. Rapidan Energy Başkanı Bob McNally, Çin’in savaş döneminde petrol ithalatını önemli ölçüde azaltarak fiyatların daha fazla yükselmesini sınırladığını belirtti.
Çin’in günlük petrol ithalatı şubatta 11,5 milyon varil seviyesindeyken haziranda 6 milyon varile kadar geriledi. Temmuz ve ağustos aylarında ise ithalat yeniden günlük yaklaşık 7 milyon varil seviyesine yükseldi.
CIBC Private Wealth Kıdemli Enerji Tüccarı Rebecca Babin de Çinli rafinerilerin üretimlerini artırması halinde ham petrol talebinin güçlenebileceğine dikkat çekti. Böyle bir gelişmenin arzı zaten sıkışık olan küresel petrol piyasasında fiyat baskısını daha da artırabileceği değerlendiriliyor.
Çinli Rafineriler İçin Üretim Teşviki
İran ve Ukrayna’daki savaşların küresel rafineri kapasitesi üzerinde oluşturduğu baskı da petrol piyasasının önemli gündem maddelerinden biri oldu. Özellikle dizel üretimindeki kâr marjlarının yükselmesi, Çin’deki rafinerilerin daha fazla ham petrol alarak üretimlerini artırmaları için güçlü bir teşvik oluşturdu.
Buna karşın Çin’in petrol alımlarını savaş öncesindeki seviyelere kısa sürede taşıyacağı konusunda piyasada farklı görüşler bulunuyor. Kpler Emtia Araştırmaları Direktörü Matt Smith, petrol fiyatlarının 100 doların üzerinde seyretmesi nedeniyle Pekin yönetiminin agresif alımlar yapmak yerine mevcut stoklarını kullanmayı tercih edebileceğini belirtti.
Küresel Petrol Stokları 400 Milyon Varil Azaldı
Petrol fiyatlarının geleceği açısından küresel stoklardaki gerileme de kritik bir unsur olarak öne çıkıyor. ABD Enerji Bilgi İdaresinin verilerine göre, altı aydan uzun süren savaş döneminde dünya genelindeki petrol stokları yaklaşık 400 milyon varil azaldı.
Savaşın ilk aşamalarında fiyatların daha sert yükselmesini sınırlayan stokların oluşturduğu tamponun giderek zayıflaması, piyasadaki kırılganlığı artırıyor. Çin’den gelebilecek olası talep artışının da bu tabloya eklenmesi halinde petrol fiyatları üzerindeki yukarı yönlü baskının daha da güçlenebileceği değerlendiriliyor.
