Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), firmaların yurt dışı kaynaklı dövizlerini Türk lirasına çevirmesini teşvik eden döviz dönüşüm desteğinde yeni uygulamaya geçiyor. 1 Ekim’de yürürlüğe girecek düzenlemeyle döviz almama taahhüdü kaldırılırken, destekten yararlanma koşullarında firmanın katma değeri ve döviz pozisyonu dikkate alınacak.
Döviz Satış Limitinde Yeni Hesaplama
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, düzenlemeyle döviz dönüşüm desteğinin daha etkin ve kapsayıcı hale getirilmesinin amaçlandığını belirtti.
Yeni uygulamada firmaların destek kapsamında satabileceği döviz miktarı, oluşturdukları katma değerle ilişkilendirilecek ve destek tutarına üst sınır getirilecek.
Buna göre yıllık döviz satış limiti, Gelir İdaresi Başkanlığından alınacak yıllık faaliyet karı ile Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığından temin edilecek 12 aylık iş gücü maliyetinin toplamı üzerinden hesaplanacak katma değer kadar olacak.
Şimşek, üretim, istihdam ve katma değer oluşturan reel sektörün desteklenmeye devam edileceğini, ihracata üretim ve tedarik yoluyla katkı sağlayan firmaların da uygulamadan daha kolay yararlanmasının hedeflendiğini bildirdi.
Döviz Pozisyonunda Yüzde 10 Sınırı
Yeni düzenlemeyle döviz almama taahhüdünün yerine döviz pozisyonu şartı getirilecek.
Destekten yararlanmak isteyen firmaların likit döviz varlıklarının net satış hasılatına veya aktif büyüklüğüne oranının yüzde 10’u geçmemesi gerekecek.
Firmalar, döviz pozisyon oranlarını yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir tarafından hazırlanacak Döviz Pozisyonu Bildirim Formu ile belgeleyecek.
15 gün süreyle geçerli olacak form, firmaların destek başvurusunda döviz pozisyonlarını tevsik etmek amacıyla kullanılacak.
Tedarikçi Firmalara Doğrudan Destek İmkanı
Yeni uygulamayla aracı ihracatçı kullanan tedarikçi firmaların da kendi limitleri dahilinde döviz dönüşüm desteğinden doğrudan yararlanabilmesinin önü açılacak.
Aracılı ihracat kapsamında ihracata yönelik ürün tedarik eden firmaların, aracı ihracatçı üzerinden gerçekleştirilen döviz satışlarından kaynaklanan destekten faydalanabilmesine imkan sağlanacak.
Aracı ihracatçı tarafından tedarikçi adına yapılan döviz satışının Türk lirası karşılığı aracı ihracatçıya aktarılırken, destek ödemesi doğrudan tedarikçi firmaya yapılabilecek.
Bu işlemlerde tedarikçi firmanın kendi döviz satış ve destek limitleri ile döviz pozisyonu oranı esas alınacak.
Bankalara Yüzde 1’e Kadar Komisyon
Düzenlemeyle aracı bankaların görev ve sorumlulukları da artırılacak. Bankalara, firmalardan destek tutarı üzerinden azami yüzde 1 oranında komisyon alma imkanı tanınacak.
Bankaların uygulamadaki aracılık rolünün güçlendirilmesiyle birlikte kontrol ve denetim süreçlerinin de sıkılaştırılması öngörülüyor.
Yeni sistemle destek mekanizmasının daha fazla firmaya ulaşması, ihracata üretim ve tedarik yoluyla katkı sağlayan şirketlerin uygulamadan yararlanmasının kolaylaştırılması ve olası suistimallerin önlenmesi hedefleniyor.
Yeni uygulama talimatı, döviz almama taahhüdünün kaldırılması ve döviz pozisyonu şartının getirilmesi başta olmak üzere yapılan değişikliklerle 1 Ekim 2026 itibarıyla yürürlüğe girecek.
