Tütün kullanımını azaltmaya yönelik yeni bir düzenleme için hazırlıklar sürerken, Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığı (TÜSEB) tarafından nesle dayalı satış yasağı modeline ilişkin kapsamlı bir etki analizi raporu hazırlandı. Düzenlemenin, TBMM’nin yeni yasama döneminde gündeme gelmesi planlanıyor.
Milliyet’ten Hande Atılgan’ın haberine göre raporda, mevcut sigara kullanıcılarını doğrudan kapsamayan modelle belirli bir doğum yılından itibaren dünyaya gelen nesillerin tütün ürünlerine yasal erişiminin aşamalı olarak engellenmesi öngörülüyor.
50 Yılda Sigara Kullanımı Yüzde 3,3’e Gerileyecek
TÜSEB’in simülasyon ve modelleme çalışmalarında, nesle dayalı satış yasağının uygulanması durumunda uzun vadede ortaya çıkabilecek sonuçlar değerlendirildi.
Rapordaki projeksiyona göre modelin 50 yıl boyunca uygulanması halinde sigara kullanım oranının yüzde 3,3 seviyesine düşmesi öngörülüyor. Aynı dönemde 1,46 milyon olası ölüm ile 12,79 milyon hastalık vakasının önlenebileceği hesaplanıyor.
Model kapsamında 37,1 milyar dolarlık doğrudan sağlık harcaması tasarrufu sağlanabileceği, toplam toplumsal faydanın ise 370,4 milyar dolara ulaşabileceği tahmin ediliyor.
Raporda, Türkiye’nin geçmişte tütün kontrolüne yönelik önemli uygulamaları hayata geçirdiği ancak sigara kullanım oranlarında zaman içerisinde belirgin bir düşüş yerine yatay bir seyir oluştuğu belirtildi. Nesle dayalı satış yasağının, mevcut uygulamaların gideremediği yapısal sorunlara yönelik seçeneklerden biri olduğu değerlendirmesine yer verildi.
Kaçak Ticarete Karşı Denetim Vurgusu
Raporda, düzenlemenin etkili olabilmesi için yalnızca yasal satış yaşına ilişkin bir sınırlamanın yeterli olmayacağına dikkat çekildi.
Kaçak tütün ve sigara ticaretiyle mücadelenin modelin önemli unsurlarından biri olması gerektiği belirtilirken, perakende satış noktalarının lisanslanması önerildi. Ayrıca riskli bölgelerde denetimlerin yoğunlaştırılması ve çevrim içi satış kanallarının daha sıkı şekilde izlenmesi gerektiği ifade edildi.
TÜSEB’in çalışmasında, ilgili kurumlar arasında veri paylaşımının güçlendirilmesinin de denetim sürecinin etkinliği açısından gerekli olduğu vurgulandı. Böylece nesle dayalı satış yasağının yalnızca yasal düzenleme olarak kalmaması, uygulama ve denetim mekanizmalarıyla desteklenmesi hedefleniyor.
