Kanada’nın ulusal yolcu demiryolu işletmesi VIA Rail, uzun mesafeli, bölgesel ve uzak güzergâhlarda kullanılan filosunu kapsamlı bir yatırımla yenilemeye hazırlanıyor. Alstom ile yapılan ve destek hizmetlerini de kapsayan yaklaşık 4,7 milyar Kanada doları değerindeki anlaşma kapsamında toplam 313 yeni yolcu vagonu üretilecek.
Sipariş, Kanada Başbakanı Mark Carney tarafından 3 Eylül 2026’da Ontario’daki Alstom Thunder Bay tesisinde duyuruldu. Yaklaşık 4 milyar Kanada dolarlık bölüm yeni Adessia vagonlarının tedarikini oluştururken, yaklaşık 700 milyon Kanada doları 15 yıllık Teknik Destek ve Yedek Parça Tedarik Anlaşması’na ayrılacak. Anlaşmanın toplam değerinin yaklaşık 3 milyar euro olduğu belirtiliyor.
İlk vagonların 2031’de teslim edilmesi, tüm siparişin ise 2035 yılına kadar tamamlanması planlanıyor. Program, aralarında 77 yıllık araçların da bulunduğu 70 yıldan daha eski ekipmanların yenilenmesini sağlayacak.
Sekiz Güzergâhta Yeni Filo Kullanılacak
Yeni vagonlar, Québec City-Windsor Koridoru dışında kalan sekiz güzergâhta hizmet verecek şekilde tasarlanıyor. Yaklaşık 400 yerleşim yerini birbirine bağlayan bu hatlar arasında Montréal, Halifax, Gaspé, Jonquière, Senneterre, Toronto, Vancouver, Churchill, Prince Rupert, Jasper, Sudbury ve White River bağlantıları bulunuyor.
Filo özellikle bölgesel ve uzak yerleşimlerde yaşayan yolcular için önemli bir ulaşım hizmeti sunacak. Yeni trenlerin, Kanada’nın geniş coğrafyasında çok sayıda Yerli topluluğuna erişim sağlayan hizmetlerin sürdürülmesine de katkıda bulunması hedefleniyor.
Alstom, sipariş kapsamında dokuz farklı vagon konfigürasyonu üretecek. Filoda ekonomi sınıfı, yataklı, erişilebilir yataklı, ranzalı, prestijli yataklı, panoramik, kubbeli, yemekli ve bagaj vagonları yer alacak.
313 Vagonun Dağılımı Belli Oldu
Planlanan 313 araçlık siparişin kategorilere göre dağılımı şöyle:
| Vagon Tipi | Adet |
|---|---|
| Yataklı | 78 |
| Ekonomi Sınıfı | 58 |
| Panoramik | 38 |
| Bagaj | 29 |
| Erişilebilir Yataklı | 26 |
| Kubbeli | 25 |
| Yemekli | 20 |
| Prestijli Yataklı | 20 |
| Ranzalı | 19 |
| Toplam | 313 |
Yataklı vagonlar siparişin en büyük bölümünü oluştururken, ekonomi sınıfı yolcu vagonları ikinci sırada bulunuyor. Kubbeli vagonlar, tam hizmet sunan yemek alanları ve sosyalleşme bölümleri gibi VIA Rail’in uzun mesafeli yolculuklarla özdeşleşen özelliklerini koruyacak.
Yeni tasarımlarda bunun yanında erişilebilirliğin artırılması, daha aydınlık ve geniş iç mekânların oluşturulması, dijital bağlantı olanaklarının geliştirilmesi ve modern yolcu hizmetlerinin sunulması hedefleniyor.
Zorlu İklim Koşullarına Uygun Tasarım
Alstom tarafından geliştirilecek yeni vagonların Kanada’nın zorlu iklim şartlarına uygun olması planlanıyor. Araçlarda operasyonel teknolojilerin korunması amacıyla siber güvenlik çözümleri de bulunacak.
VIA Rail’in geçici Başkanı ve CEO’su Mathieu Paquette, yatırımın kuruluşun gelecekteki filosunun şekillendirilmesi açısından önemli bir adım olduğunu belirtti. Paquette, yeni vagonların modern olanaklar ve geliştirilmiş erişilebilirliğin yanı sıra kubbeli vagonlar, yemek ve sosyal alanlar gibi geleneksel özellikleri koruyacağını ifade etti.
Yeni filonun özellikle uzak topluluklara yönelik temel demiryolu hizmetlerinin sürdürülmesine katkı sağlaması ve yolculara Kanada’yı demiryoluyla keşfetme deneyimini geliştirmesi bekleniyor.
Üretim Kanada’ya Geri Dönüyor
Proje kapsamında tasarım ve mühendislik çalışmaları Québec eyaletindeki Saint-Bruno-de-Montarville’de gerçekleştirilecek. Vagon gövdeleri Alstom’un La Pocatière tesisinde üretilecek, son montaj işlemleri ise Ontario’daki Thunder Bay fabrikasında yapılacak.
Yatırım, VIA Rail için yolcu vagonu üretiminin yaklaşık 40 yıl aradan sonra yeniden Kanada’ya dönmesi açısından da önem taşıyor. Alstom, proje sayesinde Kanada’da doğrudan 670’e kadar istihdam yaratılmasını veya mevcut istihdamın korunmasını bekliyor. Ayrıca yüzlerce dolaylı ve tetikleyici işin oluşması öngörülüyor.
Projenin Kanada ekonomisine 1,6 milyar Kanada dolarının üzerinde katkı sağlaması beklenirken, yatırım federal hükümetin “Kanada Malı Satın Al” politikası kapsamında gerçekleştirilecek.
Yerli Üretim Ve Tedarik Zinciri Güçlenecek
Yatırımın Kanada’daki demiryolu üretim kapasitesini güçlendirmesi ve yerli tedarikçilerin projeye daha fazla dahil edilmesi amaçlanıyor. Alstom’un Kanada’daki tedarikçi ağını genişletmesi, yapısal montajlar, destek parçaları ve imal edilmiş metal bileşenlerde Kanada çeliği kullanımını artırması bekleniyor.
Başbakan Mark Carney, yolcu vagonlarının 40 yıl sonra ilk kez yeniden Kanada’da üretilecek olmasına dikkat çekerek yatırımın Kanadalı işçiler ve tedarikçiler açısından önem taşıdığını vurguladı. Hükümet, projenin yerli üretimi artırırken yurt dışına bağımlılığı azaltacağını belirtiyor.
Unifor’dan Siparişe Destek
Kanada’nın en büyük özel sektör sendikalarından Unifor da yeni vagon siparişini olumlu karşıladı. Sendikanın yaklaşık 320 bin üyesi arasında Thunder Bay’deki Alstom fabrikasında çalışan işçiler ile VIA Rail personeli de bulunuyor.
Unifor Ulusal Başkanı Lana Payne, anlaşmanın Thunder Bay’deki çalışanlar ve Kanada imalat sektörü açısından önemli bir kazanım olduğunu belirterek, kamu yolcu demiryoluna yapılan yatırımın ülkedeki istihdamı da destekleyeceğini söyledi.
Sendika, yatırımın Kanada’nın yerli üretim kapasitesini güçlendirmesi ve demiryolu sektöründe nitelikli sendikalı işlerin artırılması açısından önemli olduğunu ifade etti.
Lokomotif Ve Bakım Yatırımları Da Sürüyor
VIA Rail’in filo yenileme programı yalnızca yolcu vagonlarıyla sınırlı kalmayacak. Federal hükümet, 45 Stadler yolcu lokomotifi için 1,6 milyar Kanada doları ve Montréal’de montaj ile bakım tesisi kurulması için 357 milyon Kanada doları tutarında taahhütte bulundu.
Lokomotiflerin 36 adedine kadarının Kanada’da son montajdan geçirilmesi planlanırken, Pomerleau tarafından inşa edilecek tesisin uzun vadede filo bakım ve operasyonlarına da destek vermesi bekleniyor.
Vagon, lokomotif ve tesis yatırımları birlikte değerlendirildiğinde, VIA Rail’in uzun mesafeli, bölgesel ve uzak güzergâhlardaki filosunun yenilenmesi için ayrılan federal kaynak 6,6 milyar Kanada dolarının üzerine çıkıyor.
Koridor Dışı Yolcu Sayısı Artıyor
VIA Rail’in uzun mesafeli, bölgesel ve uzak bölgelere hizmet veren hatlarında yolcu sayısında da artış yaşanıyor. Şirketin verilerine göre koridor dışı hizmetlerden yararlanan yolcu sayısı 2025’te 216 bin 700’e ulaştı.
2024’te 199 bin 200 olan toplam yolcu sayısı, bir yılda yüzde 8,8 yükseldi. Okyanus hizmetindeki yolcu sayısı 69 bin 400’den 73 bin 300’e, Canadian hizmetindeki yolcu sayısı 64 bin 100’den 76 bin 300’e, bölgesel hizmetlerdeki yolcu sayısı ise 65 bin 700’den 67 bin 100’e çıktı.
Yeni 313 vagonluk yatırımın, artan talebe karşılık verilmesinin yanı sıra eskiyen araçların yenilenmesi ve Kanada’nın uzak bölgelerine yönelik yolcu demiryolu hizmetlerinin uzun vadede güçlendirilmesi açısından önemli bir adım olması bekleniyor.
