İnsan vücudundaki yaşlanma sürecinin her yaşta ve her dokuda aynı hızda ilerlemediği ortaya çıktı. Yeni bir araştırma, farklı organ ve dokuların kendilerine özgü yaşlanma takvimlerine sahip olduğunu gösterdi. Çalışmada özellikle 30’lu ve 50’li yaşlarda bazı dokularda yapısal değişimlerin belirgin şekilde hızlandığı tespit edildi.
Bilim insanları araştırma kapsamında 21 ile 70 yaş arasındaki 970 organ bağışçısından alınan 40 farklı doku türüne ait 25 bin 306 mikroskop görüntüsünü inceledi. Dokularda yaşla birlikte ortaya çıkan yapısal değişimleri analiz etmek için derin öğrenme tabanlı PathStAR isimli araçtan yararlanıldı.
Bazı Organların Yaşlanma Takvimi Farklı
Araştırma sonuçları, vücuttaki organ ve dokuların biyolojik yaşlanma açısından aynı takvimi izlemediğini ortaya koydu. Kan damarlarında yaklaşık 30’lu yaşlara kadar daha düzenli değişimler görülürken, bu dönemden sonra yaşlanmayla bağlantılı yapısal değişimlerin hızlandığı belirlendi.
Rahim ve vajina dokularında ise yaşlanmaya bağlı değişimlerin daha ileri yaşlarda belirginleştiği görüldü. Bu dokuların uzun süre görece sabit kaldığı, ancak 50’li yaşlarda yapısal değişimlerin hız kazandığı tespit edildi.
Yumurtalıklarda ise yaklaşık 35-40 ve 55-60 yaş aralıkları öne çıktı. Araştırmacılar, bu dönemlerde görülen değişimlerin doğurganlıktaki azalma ve menopoz süreciyle büyük ölçüde örtüştüğüne dikkat çekti.
Yaşlanmaya Hücresel Değişimler Eşlik Ediyor
Çalışmada yaşlanmanın hızlandığı dönemlerde yalnızca dokuların fiziksel yapısında değişiklik olmadığı da belirlendi. Bu süreçlere iltihaplanmada artış, hücre büyümesi faaliyetlerinde azalma, enerji üretiminde düşüş ve dokuların kendini yenileme kapasitesinde gerileme gibi hücresel değişimlerin eşlik ettiği görüldü.
Araştırmacılar böylece yaşlanmanın yalnızca mikroskop altında görülen yapısal farklılıklardan ibaret olmadığını, dokulardaki biyolojik faaliyetlerde de değişimlerin meydana geldiğini ortaya koydu.
Sindirim Sistemi İle Prostat Arasında Dikkat Çeken Bağlantı
Araştırmanın dikkat çeken sonuçlarından biri de sindirim sistemi ile erkek üreme sistemi arasındaki ilişki oldu. Yemek borusu ve kalın bağırsakta daha hızlı yaşlanma belirtileri görülmesinin, prostatta hızlanmış yaşlanma belirtileriyle bağlantılı olduğu belirlendi.
Bilim insanları bu ilişkinin hormonlar veya farklı biyolojik sinyaller aracılığıyla ortaya çıkabileceğini değerlendiriyor. Ancak söz konusu bağlantının altında yatan mekanizmanın kesin olarak anlaşılabilmesi için daha kapsamlı araştırmalara ihtiyaç duyulduğu belirtildi.
Biyolojik Yaş Takvim Yaşıyla Aynı İlerlemiyor
Araştırmanın genel sonuçları, biyolojik yaşlanmanın kişinin takvim yaşına paralel ve doğrusal şekilde ilerlemediğini gösteriyor. Bazı organ ve dokular yıllar boyunca daha yavaş değişirken, belirli yaş aralıklarında yaşlanma sürecinin hızlanabildiği görülüyor.
Bilim insanlarına göre farklı dokuların kendine özgü yaşlanma takvimlerinin ortaya konulması, ilerleyen dönemde yaşlanmaya bağlı biyolojik değişimlerin daha iyi anlaşılmasına ve bu süreçlerin altında yatan mekanizmaların araştırılmasına katkı sağlayabilir.
