ABD’de BNSF, CSX, Norfolk Southern ve Union Pacific olmak üzere dört Birinci Sınıf demiryolu şirketi, 2025 yılı için belirlenen gelir yeterliliği eşiğini aştı. Yüzey Ulaşım Kurulu’nun (STB) açıkladığı sonuçlara göre, yüzde 9,79 olarak belirlenen sermaye maliyeti sınırını karşılayan şirket sayısı 2024’teki iki şirketten dörde çıktı.
STB, 2025 yılına ilişkin gelir yeterliliği kararını 7 Ekim’de aldı ve 8 Ekim 2026’da tebliğ etti. Değerlendirmede her demiryolu şirketinin net yatırım getirisi, sektörün aynı yıl için belirlenen sermaye maliyetiyle karşılaştırıldı. Bir şirketin gelir yeterliliğine sahip sayılması için net yatırım getirisinin sermaye maliyetine en az eşit olması gerekiyor.
Kurulun 10 Eylül’de belirlediği yüzde 9,79’luk eşik, şirketlerin yıllık R-1 raporlarının 250. ekinde yer alan getiri oranları esas alınarak uygulandı. Sonuçlar, dört büyük demiryolu şirketinin 2025 yılında bu kriteri karşıladığını ortaya koydu.
Union Pacific Yüzde 17,09 Getiri Sağladı
2025 yılında gelir yeterliliği eşiğini aşan şirketler arasında en yüksek net yatırım getirisi yüzde 17,09 ile Union Pacific’te kaydedildi. CSX yüzde 11,40, BNSF yüzde 10,91 ve Norfolk Southern yüzde 10,29 getiri oranına ulaştı.
Diğer raporlama kuruluşları ise yüzde 9,79’luk sınırın altında kaldı. Canadian National Railway’in ABD’deki iştiraklerini kapsayan Grand Trunk Corporation’ın net yatırım getirisi yüzde 6,09 olarak hesaplandı. Soo Line Corporation ile Kansas City Southern Railway Company’yi tek bir kuruluş olarak değerlendiren STB’nin açıkladığı oran ise yüzde 5,30 oldu.
Böylece 2024 yılında yalnızca CSX ve Union Pacific’in karşılayabildiği gelir yeterliliği kriterini, 2025’te BNSF ve Norfolk Southern da sağladı.
2024 Ve 2025 Getirileri Karşılaştırıldı
STB’nin 2025 yılı için belirlediği yüzde 9,79’luk sermaye maliyeti, 2024’te kullanılan yüzde 10,68’lik oranın 0,89 puan altında kaldı. Eşik değerdeki düşüş, bazı şirketlerin gelir yeterliliği kriterini karşılamasında etkili oldu.
Şirketlerin yıllık performansları karşılaştırıldığında farklı eğilimler ortaya çıktı. Union Pacific’in net yatırım getirisi 2024’teki yüzde 16,19’dan 2025’te yüzde 17,09’a yükseldi. CSX’in getirisi ise yüzde 13,72’den yüzde 11,40’a gerilemesine rağmen belirlenen sınırın üzerinde kaldı.
BNSF’nin getirisi yüzde 10,17’den yüzde 10,91’e yükseldi. Norfolk Southern’da ise yüzde 10,52 olan 2024 oranı, 2025’te yüzde 10,29’a düştü. Buna karşın şirket, 2025 yılı için belirlenen daha düşük sermaye maliyeti eşiğini aşmayı başardı.
2023-2025 Döneminde Şirketlerin Durumu
| Raporlama Kuruluşu | 2023 | 2024 | 2025 |
|---|---|---|---|
| Sermaye Maliyeti Eşiği | %9,87 | %10,68 | %9,79 |
| Union Pacific | %15,98 | %16,19 | %17,09 |
| CSX | %14,27 | %13,72 | %11,40 |
| BNSF | %10,63 | %10,17 | %10,91 |
| Norfolk Southern | %8,03 | %10,52 | %10,29 |
| Grand Trunk Corporation | %7,81 | %6,64 | %6,09 |
| Soo Line Corporation ve Kansas City Southern Railway Company | %5,10 | %5,68 | %5,30 |
Tabloya göre Union Pacific ve CSX, üç yılın tamamında gelir yeterliliği eşiğini aştı. BNSF 2024’te sınırın altında kalırken 2023 ve 2025’te kriteri karşıladı. Norfolk Southern ise 2023’te eşiği geçemedi, sonraki iki yılda ise yeterlilik sağladı.
Hesaplamalar, her şirketin R-1 raporunun 250. ekinde bildirilen ABD operasyonlarını kapsıyor. Kanada ve Meksika’daki demiryolu faaliyetleri bu değerlendirmeye dahil edilmiyor.
Sermaye Maliyeti Nasıl Hesaplanıyor?
STB’nin Ekonomi Ofisi, demiryolu sektörüne yatırım yapanların sermaye yatırımlarından beklediği ortalama getiri oranını her yıl hesaplıyor. Bu oran, demiryolu şirketlerinin net yatırım getirilerinin yeterli kabul edilmesi için gereken eşiği belirliyor.
2025 yılı için hesaplanan sermaye maliyetinde öz sermaye maliyeti yüzde 10,77, borç maliyeti ise yüzde 5,26 olarak belirlendi. Hesaplamada öz sermaye için yüzde 82,15, borç için yüzde 17,85 ağırlık kullanıldı.
Öz sermaye maliyeti tahmini, piyasa değerleri dikkate alınarak CSX Corporation, Norfolk Southern Corporation ve Union Pacific Corporation üzerinden oluşturuldu. BNSF bu hesaplamada doğrudan yer almadı.
Batı Kömür Taşımacılığı Birliği, kullanılan yöntemin sermaye maliyetini olduğundan yüksek gösterdiğini savunarak yüzde 7,87’lik alternatif bir oran önerdi. STB ise yönteme ilişkin itirazların yıllık gelir yeterliliği değerlendirmesi kapsamında değil, ayrı bir düzenleme süreci olan EP 664 dosyasında ele alınması gerektiğini bildirdi.
Gelir Yeterliliği Diğer Düzenleyici Kararları Da Etkileyebiliyor
STB’nin yıllık gelir yeterliliği değerlendirmesi, demiryolu şirketlerinin finansal performansını ölçmenin yanı sıra kurulun farklı düzenleyici süreçlerinde de önem taşıyor. Sermaye maliyeti verileri; azami makul oranların belirlenmesi, hatların terk edilmesine ilişkin başvurular ve başka bir demiryolu şirketine ait hatların kullanımı karşılığında ödenecek ücretler gibi konularda kullanılabiliyor.
Kurul, Temmuz 2025’te gelir yeterliliğiyle ilgili iki ayrı dosyayı kapatmıştı. Bunlardan EP 722, 2014’te başlatılan bir inceleme sürecini; EP 766 ise Union Pacific, Norfolk Southern ve Canadian National’ın ABD iştiraklerinin 2020’de yıllık hesaplama yönteminin değiştirilmesi için yaptığı başvuruyu kapsıyordu. STB, konuyu ilerleyen dönemde yeniden ele alabileceğini belirtmişti.
2022-2025 dönemine ait sonuçlar da gelir yeterliliği eşiğini aşan şirket sayısının yıldan yıla değiştiğini gösteriyor. 2022’de beş, 2023’te üç, 2024’te iki ve 2025’te dört şirket kriteri karşıladı.
2025 yılına ilişkin karar, 8 Ekim’de tebliğ edilerek yürürlüğe girdi. Karara ilişkin duyurunun 13 Ekim 2026’da Federal Resmî Gazete’de yayımlanması planlandı.
