İstanbul, 2023 yılında 641 km’lik raylı sistem ağına sahip olacak. Raylı sistemin toplu taşıma içindeki payı yüzde 72.7’ye yükseltilirken lastik tekerlekli sistemlerin payı yüzde 26.5’e düşecek.
Dünya gündeminde önemli bir yere sahip olan İstanbul, sürekli bir değişim ve gelişim gösteriyor. Gayri Safi Yurt İçi Hasılanın yüzde 27’sini, ulusal sanayi üretiminin yüzde 38’ini, ulusal hizmet üretiminin yüzde 50’sini, ulusal vergi gelirlerinin yüzde 40’ını ve Türkiye ticaretinin yüzde 60’ını tek başına karşılayan İstanbul, 13.1 milyonluk nüfusu ile Avrupa’nın 23 ülkesinden daha büyük bir şehir. 23 milyon günlük yolcu sayısı ve 1.1 milyonluk Asya-Avrupa geçiş sayısı gibi bir büyüklük, her an yeni ihtiyaçları gündeme getirtiyor. Artan nüfus ve büyüyen ekonomi yeni ulaşım modlarının devreye alınmasını gerektiriyor. Burada en büyük görev 11 milyar 450 milyon dolarlık bütçe ile yönetilen İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ne (İBB) düşüyor. Ulaşım A.Ş. alt ve üstyapı yatırımlarını gerçekleştiren şirket olarak İBB’nin ulaşımdaki alanlındaki çalışmalarını yürütüyor.
İBB Meclisi oy birliğiyle kabul edilen 1/100.000’lik çevre düzeni planını hazırladı. İstanbul’un gelecek ulaşım stratejilerini belirlemek için Japan International Cooperation Agency (JICA) ile birlikte Şehiriçi Ulaşım Master Planı’nı oluşturuldu. Bu master planda aslan payı ise raylı sistemlerde. 2004 yılında karayolunun ulaşımdaki payı yüzde 87.7 iken raylı sistemler yüzde 8.6, denizyolu da yüzde 3.7 paya sahipti. Yapılan yatırımlarla 2011 yılında karayolu yüzde 83.7, raylı sistemler yüzde 13 ve denizyolu yüzde 3.3 paya sahip oldu. 2014 yılı hedefi ise karayolunun payının yüzde 66.7’ye düşmesi, raylı sistemlerin payının yüzde 31.1’e çıkması. Denizyolunun payı ise yüzde 2.2 olacak.
2023 YILI HEDEFİ 641 KM’LİK RAYLI SİSTEM AĞI
İstanbul 2004’ten önce 45 km’lik raylı sisteme sahipti. İstanbul’da 2004’ten önce cadde tramvayı, hafif metro ve Taksim-4. Levent metrosu vardı. Ayrıca 72 km’lik banliyö hattı mevcuttu. 2004 sonrası 57.6 km’lik raylı sistem hizmete girdi. Taksim-4.Levent Hattı Taksim-Hacıosman olacak şekilde arttı.
Topkapı-Sultançiftliği ve Bağcılar-Zeytinburnu tramvay hatları sisteme dahil oldu. Şu an İstanbul’da 52.5 km’lik metro hattının yapımı devam ediyor. Ulaşım A.Ş. 2023 yılı hedefi olarak 641 km’lik raylı sistem ağı, 943 metro aracı, 120 tramvay aracı, 46 monoray aracı, 148 elektrikli tren setine sahip olmayı, raylı sistemin toplu taşıma içindeki payını yüzde 72.7’ye yükseltmeyi ve lastik tekerlekli sistemlerin payı yüzde 26.5’e düşürmeyi belirlemiş durumda.
ÜSKÜDAR-ÇEKMEKÖY METRO PROJESİ
Raylı sistem hattının tamamı yeraltı tüneli şeklinde yapılacak. Güzergah ve depo sahası trenlerin hareketi sürücüsüz olacak şekilde yapılacak. Hat, 17 kilometre ve 16 istasyon, depo sahası ve depoya bağlanan 2 bin 750 metre bağlantı tünellerinden oluşacak. Hatta 126 vagon hizmet verecek. Toplam demiryolu yapımı 43 bin 100 m olacak. Metro tamamlandıktan sonra Üsküdar-Ümraniye-Çekmeköy-Sancaktepe arası 24 dakikaya inecek.
KADIKÖY-KARTAL METROSU
Tüm inşa ve elektrifikasyon faaliyetleri tamamlanmış durumda. Deneme işletmesi ve deneme işletmesini etkilemeyen birtakım sistemlerin testleri devam ediyor. 2012 Temmuz ayının ortasında devreye girmesi planlanıyor. Hattın açılmasıyla Kadıköy – Kartal arası 33 dakikaya inecek. Hatta toplam 16 istasyon olacak. Hattın uzunluğu 22 km. Toplam maliyeti 1.6 milyar dolarlık olan hatta ilk etapta 144 araç çalışacak. Yakacık-Pendik-Kaynarca istasyonlarının eklenmesiyle hattın 26.5’ye çıkarılması planlanıyor.
TAKSİM-YENİKAPI METROSU
1998 yılında ihalesi yapılan ve temeli atılan ancak hala devam eden bir proje. Haliç Metro Geçiş Köprüsü’nün temel kazıkları yapılmıştı. Şu an su üstündeki ayaklarının montajı devam ediyor. Bu ayakların bitimi aşamasından sonra kule ayaklarına asılı askılı köprü parçalarının monte işlemi gerçekleştirilecek. Yıl sonuna doğru çelik aksamının bitmesi planlanıyor. Hedef ise Taksim-Hacıosman Hattı’nı Yenikapı’ya ulaştırmak. Ayrıca Yenikapı Marmaray Hattı’na yolcu aktarma hedefi var.
OTOGAR-BAĞCILAR/BAŞAKŞEHİR OLİMPİYATKÖY METRO HATTI
Hattın uzunluk 21.7 km ve istasyon sayısı 15. Hattın ilk filo hacmi 80 araç. Projenin 4.6 km’lik Otogar-Bağcılar bölümü 2013 Mayıs sonunda işletmeye alınacak. Şu anda Bağcılar istasyonun diyafram çatımı bitmiş durumda. 5 katlı bir istasyon olacak. Her ay 1 kat olacak şekilde Ağustos sonunda temel kota inilmiş olacak.
BEYLİKDÜZÜ-BAKIRKÖY METRO HATTI
Hattın uzunluğu 25 km olacak. Bakanlar Kurulu kararıyla Ulaştırma Bakanlığı’na devredilmiş bir proje. 1.5 milyar dolarlık bu proje Ulaştırma Bakanlığı tarafından yapıldıktan sonra işletmesini İBB’ye devredecek. Fakat henüz protokol gerçekleşmedi. İstasyon Sayısı 19 ve ilk filo hacmi 120 araç.
KABATAŞ-MAHMUTBEY METRO HATTI
24,5 km hattın Yap-İşlet-Devret veya kamu-özel sektör ortaklığı şeklinde olacak biçimde ihalesi düşünülüyor. Bu proje dış kredili yatırım olarak DPT programında varken İBB YPK’ya başvurarak yap-işlet-devret modeliyle ihale yapılabilmesi için izin verilmesini istedi. Şu anda Hazine ve Kalkınma Bakanlığı’ndan karar bekleniyor. Bakanlık YPK’ya sunduktan sonra İBB’nin YPK’dan izin alınmasını bekliyor. Bu modeli İBB ilk defa sistemi içine katmış olacak. İstasyon sayısı 18 olacak hattın ilk filo hacmi 136 araç.
BAKIRKÖY (İDO)-KİRAZLI METRO HATTI
9 km’lik hat Bağcılar-İkitelli Metrosu’nun bir kolu olacak. Kirazlı’dan Bakırköy Sahili’ne inecek olan bu hat İncirli’de, hafif metro hattıyla ve Yenikapı-İncirli Hattı ile müşterek istasyona sahip olacak. Ayrıca Bakırköy-Beylikdüzü Hattı’nın da bitmesiyle 4 ana hat birbirine yolcu aktarması gerçekleştirecek bir yapıya kavuşacak. 2012’nin son çeyreğinde Ulaştırma Bakanlığı’nın hattın ihalesine çıkması bekleniyor. Bu hattın ihalesinin de İBB’ye devredilmesi bekleniyor.
3.9 km’lik Şişhane-Yenikapı Metro Hattı ile 0.7 km’lik Aksaray-Yenikapı Metro Hattı inşa aşamasında olan diğer hatlar. 7 km’lik Yenikapı-Bakırköy Metro Hattı ile 14 km’lik Dudullu-Bostancı Metro Hattı ise ihale aşamasındaki diğer projeler. Ayrıca toplam 47.8 km’lik, 8 adet Havaray Sistemi etüt aşamasında. 3’üncü Boğaz Köprüsü de raylı sistemlerin geçebileceği şekilde 2 katlı olarak inşa edilecek.
