Planlama çalışmaları ile İstanbul metropolitan alanı için 2023 yılı arazi kullanım ve nüfus yapısına bağlı olarak, kentin planlı gelişimine katkıda bulunan, ekonomik açıdan düşük maliyetli ve ekolojik açıdan çevreye verdiği zararı minimuma indiren, toplumsal açıdan sosyal eşitlik ilkesine bağlı, kentin tarihi ve kültürel kimliği ile uyumlu, erişilebilirlik, konfor, güvenlik, güvenilirlik gibi nitelikleri içeren ve yönetişim açısından içinde barındırdığı bütün birimlerin bir arada organize bir şekilde çalışmasına olanak sağlayacak etkin ve sürdürülebilir bir ulaştırma sisteminin kurulması ile yaşayanların ulaşım taleplerini karşılamak amaçlanmaktadır.
İstanbul metropolitan alanı için 1997 yılında hazırlanan Ulaşım Ana Planın zamanla kentin gelişim ve değişim süreci içerisinde güncelliğini kaybetmiş olması, 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu ile İstanbul Büyükşehir Belediyesi sınırlarının değişmesi, mevcut nazım planlar ile uyumlu ulaşım ana planının kapsamının yeterli olmaması; aynı zamanda 1999 yılında gerçekleşen Marmara Bölgesi depremi sonrasında ilgili yasa gereğince revize edilmesi gereken tüm arazi kullanım planlarına bağlı olarak değişebilecek arazi kullanım kararları ile uyumlu bir ulaşım ana planının hazırlanmasının zorunluluk haline gelmiş olması sebepleri ile 2023 yılı projeksiyonunu esas alan yeni bir ulaşım ana planı ihtiyacı doğmuştur. Bu ihtiyaç çerçevesinde İstanbul metropoliten alanı için yeni bir ulaşım ana planı çalışması başlatılmıştır.
JICA (Japonya Uluslararası İşbirliği Ajansı) ile uluslar arası teknik işbirliği anlaşmasının hukuki altyapısının gerçekleşmesi süreci içerisinde proje için gerekli bilgilerin toplanması, derlenmesi, modellenmesi ve ulaşım ana planının hazırlanması için gerekli tüm hazırlıkların yapılması yönünde Mayıs 2006’da İstanbul Ulaşım Ana Planı 1. Etap Analitik Etüt ve Model Kalibrasyonu çalışmasına başlanmış ve bu çalışmaların devamı niteliğinde JICA ile düzenlenen teknik işbirliği protokolü çerçevesinde yürütülmekte olan adı geçen plan çalışmasının ikinci aşamasını oluşturan Ulaşım Ana Planı 2. Etap “İstanbul Metropolitan Alanı Entegre Kentsel Ulaşım Ana Planı Destek Projesi Alımı” işi 2007-2008 yılı içerisinde belediyemizce sürdürülmüş olup, 2009 yılında tamamlanmış ve revizyon çalışmaları devam etmektedir.
İstanbul Metropolitan Alanı Entegre Kentsel Ulaşım Ana Planı çalışması (İUAP) kapsamında şu anda 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planından gelen veriler doğrultusunda 2023 yılı için karayolu ve raylı sistem projelerinin fizibilite çalışmaları yapılmaktadır.
İstanbul Büyükşehir Belediyesi, İUAP çalışması için kendi proje ekibini oluşturmuş ve bu ekip ile JICA uzmanları çalışmayı ortak yürütmüştür. Üniversitelerden dört öğretim üyesi danışma grubu olarak proje ekibine dâhil edilmiştir. Ayrıca İstanbul Büyükşehir Belediyesi, çalışma yapısında ilgili birim ve kurum temsilcilerinden oluşan bir izleme kurulu düzenlemiştir. Bu kurul, çalışmanın sürecini izlemiş ve planlama sürecindeki detayları eleştirel olarak gözden geçirmiştir.
Çalışmanın hedefleri İstanbul kenti için kısa (2013 hedef yılı), orta (2018 hedef yılı) ve uzun (2023 hedef yılı) dönemli planların hazırlanmasını ve bu üç dönem için bir uygulama planının oluşturulmasını kapsayan bir kentsel ulaşım ana planının hazırlanması şeklindedir. Bu kapsamda hazırlanacak ulaşım ana planının alt hedefleri 3 alt başlıkta tanımlanmaktadır:
• Toplu taşıma hizmetlerinin geliştirilerek özel otomobil bağımlılığının azaltılması, bu şekilde kent içinde hareketliliğin ve erişilebilirliğin arttırılmasına katkıda bulunulması ve daha yaşanabilir bir kentsel çevrenin oluşturulması
• Kısa dönemde artan araç trafiği ile başa çıkmak için karayolu ağının iyileştirilerek geliştirilmesi, uzun dönemde kentin gelecekteki uygun mekânsal büyümesinin şekillendirilmesi
• Trafik yönetim politikaları çerçevesinde trafik kurallarının sıkılaştırılması, mevcut yolların etkin kullanımının sağlanması, trafik sinyalizasyon sisteminin iyileştirilmesi, trafik bilgi sisteminin geliştirilmesi, yasal olmayan parklanmalar için sıkı yaptırımlar, yaya çevresinin iyileştirilmesi, otopark kontrolünün sağlanması, trafik güvenliğinin sağlanması
