Haliç’te yapımı tartışma yaratan, yelkenli gemi görünümüne sahip Haliç metro köprüsü Köprüsü, İstanbul’da Haliç üzerinde yer alan ve Şişhane Yenikapı Metro hattının geçişini sağlayan gergin eğik askılı köprüdür. İnşaatı 2 Ocak 2009 tarihinde başlayan köprü, 15 Şubat 2014 tarihinde hizmete açılmıştır. İlk proje etüt çalışmaları 1960’lara kadar dayanan köprü, Şişhane ile Haliç arasında, Şişhane Yenikapı metro hattının geçişini sağlamaktadır. Köprü gemi geçişleri sırasında açılıp kapanabilme özelliğine sahiptir.
Haliç Metro Köprüsü Teknik Bilgileri
Resmî adı: Haliç Metro Geçiş Köprüsü
Konum: Haliç
Türü: Gergin eğik askılı köprü
Malzeme: Çelik
Ayak sayısı: 2
Uzunluk: 460 m (936 m)
Genişlik: 12.6 metre;
Yükseklik: Pilon :65 metre
En geniş açıklık: 180 metre (İstasyon kesimi)
Başlangıç tarihi: 2 Ocak 2009
Bitiş tarihi: 9 Ocak 2014
Açılış: 15 Şubat 2014
Haliç Metro Köprüsü Uzunluğu
Hat uzunluğunun 5.2 kilometre olan Şişhane Yenikapı Metrosu, Haliç Metro Köprüsü’yle Haliç’i geçiyor. Şişhane Yenikapı arası ortalama 25 dakika mesafeye indiren Şişhane Yenikapı Metrosu, Haliç Metro Köprüsü’nden sonra tekrar yeraltına iniyor.
Haliç Metro Köprüsü uzunluğu 936 metre olup, köprünün deniz seviyesinden maksimum yüksekliği 17 metredir. Denizde 5 ayak, karada Azapkapı tarafında 8 ayak, Unkapanı tarafında ise 6 ayak üzerinde inşa edilen Haliç Metro Köprüsü sadece metroya ve yayalara açıktır.
Denizin içindeki kazıkların paslanmasını engellemek için sürekli akım verilecek. Rüzgarda “aura dinamik” göstermesi için, elemanları rüzgara göre tasarlanan köprüden yaya olarak da karşıdan karşıya geçilebilecek.
Haliç Metro Köprüsü Şekli
Köprünün iki ayağındaki ara katlarda kafeterya ve tuvaletler yer alıyor. Üstten bakıldığında “Gemi güvertesi” şeklinde tasarlanan durakların olduğu alanın üzerindeki cam kabinler, üzerine bağlanan kablolar sayesinde temizlikleri yapılabiliyor. Duraklardaki temizlik için camı üzerine gerilen kabloya bağlanarak temizlik yapılabiliyor. Yapımı süresince yurt içindeki bilim çevreleri ve UNESCO’nun da gündeminden düşmeyen köprü, İstanbul’un prestij projelerinden biri olarak yerini aldı.
Haliç Metro Köprüsü Maliyeti
Köprü, toplam 5.2 uzunluğunda, toplam 420 milyon dolara mal olan Taksim – Yenikapı Metro Hattı’nın en önemli ayağı. Bu hat, Taksim Meydanı’ndan başlayıp, Beyoğlu’nu takip ederek Şişhane istasyonuna varıyor, daha sonra Perşembe Pazarı’na iniyor. Bu noktadan itibaren yeryüzüne çıkıp, Haliç’i geçerek, Haliç’in güneybatı kıyısında Küçük Pazar Caddesi’nin üzerinden tekrar yer altına giriyor. Haliç Metro Geçiş Köprüsü, güneybatı yönünde “Unkapanı Yakası” ile kuzeydoğu yönünde “Beyoğlu Yakası” bölgeleri arasında yer alıyor.
Karşılıklı kıyılarda yer alan iki tünel arasında köprünün üzerinde Unkapanı İstasyonu, her iki yakaya da hizmet veriyor. Hat tünele girdikten sonra Süleymaniye istikametine dönerek, Tarihi Yarımada içindeki İstanbul Üniversitesi’nin Beyazıt Kampüs ve yurtlarına yakın bir noktadan üçüncü istasyonu olan “Şehzadebaşı” istasyonuna varıyor. Buradan Marmara Kıyısı’na uzanan hat, “Boğaz Geçişi Marmaray” ile ortak olan dördüncü istasyon “Yenikapı”ya ulaşıyor. Bu istasyonda Marmaray ve Havalimanı metro bağlantısıyla entegre olan hat sayesinde, Taksim – Yenikapı 8, Osmanbey – Kadıköy 28, Havaalanı – Maslak 56, Maslak – Kartal ise 71 dakika.
Haliç Metro Köprüsü 90 Derece Açılıyor
* Köprü, denizde 2,5 metre çapında, yaklaşık 110 metre derinliğe sahip 27 adet kazık üzerinde inşa edildi. İki adet çelik kuleye eğik kablolu sistem ile asılı bölümün uzunluğu 360 metre. Yapımında yaklaşık bin kişi çalıştı.
* 5 adet, 2,5 metre çapında kazık üzerinde inşa edilen “Döner köprü”, 12 santimetre yükselerek, tek pivot ayak üzerinde 90 derece dönerek açılıyor. 120 metre boyunda, 3 bin 500 ton hidrolik kaldırma kapasitesine sahip.
* Beyoğlu ve Unkapanı yaklaşım viyadükleri, metro tüneli portal yapıları ile çelik köprüler arasındaki bağlantıyı sağlıyor. Betonarme art germe sistemi ile üretilmiş olup, Unkapanı yakasında 171 metre, Beyoğlu yakasında ise 242 metre boyunda.
* Döner köprü merkez ayağı ile Unkapanı kıyısı arasında, beton kirişler tarafından taşınan platform il ile bu platformu koruma amaçlı 10 adet kazık ve başlık kirişi bulunuyor.
* Taksim – Yenikapı Metro Hattı’nın yapımı Anadolu Metro Ortaklığı (Yüksel – Güriş -Reha- Başyazıcıoğlu), Haliç – Metro Geçiş Köprüsü’nü Astaldı – Gülermak Ortak Girişimi (AGJV), Elektromeranik ve ince işlerin yapımı ise Alarko – Rotem – Hyundai Konsorsiyumu’nca gerçekleştirildi.
Haliç Metro Geçiş Köprüsü’nün 10 yıllık serüveni
Mimar Hakan Kıran, 14 Haziran 2004’teki ilk tasarımını, mevcut Unkapanı Köprüsü’nü kaldırılıp, yeniden araç, metro ve yaya köprüsü şeklinde yapmıştı. Amaç, ikinci bir köprü yerine bir güzergahta bütün ulaşım akslarını birleştirip, üzerinde yaya, araç ve metro geçişini sağlamaktı. Aynı zamanda Unkapanı Köprüsü’nün Haliç Tersanesi, Sinan’ın Sokullu Camii ve Haliç tabanına olan olumsuz etkisini gidermekti. Ancak bu fikir, 1985 yılında belirlenen güzergah üzerinde yapılan bin 100 metrelik tünelin iptal edilip, aksın Unkapanı Köprüsü’nün devamı olan Saraçhane aksına alınmasını gerekiyordu. Bu fikir, Haliç köprüsüne karşı çıkan çevrelerce ağır eleştirilere maruz tutuldu. Kamuoyu tepkisi üzerine, Haliç Metro Geçiş Köprüsü’nün, 1985 yılında kararlaştırılmış güzergah üzerine yapımını verildi. Hazırlanan eski proje Koruma Kurulu’na sunulmuşken bu projeden vazgeçilip, bugünkü aksında yer alan yerinde, birincisiyle aynı prensiplerle, yeni tasarım gerçekleştirildi.
Önce, rüzgar araştırması, Haliç’in zemin ve jeolojik yapısı ile her iki kıyının jeolojik yapısı ve yapılacak köprünün geçtiği güzergahtaki tarihi eserlere etkisi araştırıldı. Bu araştırma bütün proje çalışması boyunca devam eti. Projede Türkiye’nin ve dünyanın en önde gelen bilim adamları birlikte çalıştı.
Şişhane Yenikapı Metrosu Durakları
- Yenikapı,
- Vezneciler,
- Haliç,
- Şişhane,
- Taksim,
- Osmanbey,
- Şişli/Mecidiyeköy,
- Gayrettepe,
- Levent,
- 4.Levent,
- Sanayi,
- İTÜ Ayazağa,
- Atatürk Oto Sanayi,
- Darüşşafaka,
- Hacıosman Seyrantepe.
