Nusret Mayın Gemisi’nin anısını yaşatmak üzere aslına uygun olarak inşa edilen TCG Nusret Müze Gemisi, Erdek, Bandırma, Mudanya ve Gemlik liman ziyaretlerinin ardından Yalova’da da ziyaretçi akınına uğradı.
Çanakkale Deniz Savaşlarında destan yazarak düşman donanmasını bozguna uğratan ve tarihin akışını değiştiren Nusret Mayın Gemisi’nin birebir benzeri 2011 yılında Gölcük Tersanesi’nde inşa edilmişti. Müze olarak kullanılan gemi Türkiye’nin çeşitli limanlarına giderek ziyaretçilerine kapılarını açıyor. 7 Mayıs itibariyle Marmara Denizi’ndeki limanlarını dolaşan TCG Nusret Müze Gemisi’nin son durağı Yalova oldu. Kartal İskelesi’nde demir attan müze gemiyi binlerce kişi ziyaret etti. Uzun kuyrukların oluştuğu müze gemisinin önünde vatandaşlar ziyaret için uzun süre bekledi.
Gemiyi ziyaret eden vatandaşlara Deniz Kuvvetleri Komutanlığı askeri personeli tarafından Nusret Mayın Gemisi’nin tarihçesi hakkında bilgi verildi. Çanakkale Savaşlarında düşmanın bozguna uğratılmasında önemli görev üstlenen geminin birebir benzerini gezen vatandaşlar, duygu dolu anlar yaşadı.
23 Mayıs’a kadar Marmara Denizi’ndeki limanları dolaşmaya devam edecek gemi, 6-16 haziran tarihlerinde ise Ege Denizi limanlarında vatandaşlarla buluşacak.
Nusret Gemisi Hakkında
Nusret, I. Dünya Savaşı Çanakkale Deniz Savaşlarında büyük bir başarı göstermiş olan mayın gemisidir. Malatya Arapgirli Cevat Paşa’nın emriyle Osmanlı Donanması ve Türk Deniz Kuvvetleri’nde hizmete giren mayın dökücü gemi. Asıl ismi Nusrat olan ama zamanla Nusret olarak kullanılan gemi, 1911 yılında Almanya’nın Kiel şehrinde kızağa çekildi ve 1913 yılında Osmanlı Donanması’na katıldı.
1915 ilkbaharında uzun süredir Boğaz’ın girişindeki tabyaları bombalayan, keşif uçuşlarıyla ve mayın temizleme gemilerinin faaliyetiyle saldırıya geçeceği kesinleşen Müttefik Donanması artık saldırı için gün sayıyordu. Müstahkem Mevkii Komutanlığı 26 mayını Karanlık Liman’a dökme kararı aldı.
7 Mart’ı 8 Mart’a bağlayan gece Nusret mayın dökücü gemisi Yüzbaşı Tophaneli İsmail Hakkı Bey ve Müstahkem Mevkii Mayın Grup Komutanı Yüzbaşı Hafız Nazmi (Akpınar) Bey komutasında düşman gemilerinin projektörlerine aldırmadan Anadolu yakasındaki Erenköy’deki Karanlık Liman’a mayınlarını bıraktı. Geminin çarkçı başısı ön yüzbaşı Çarkçı Ali Yaşar (Denizalp) Efendi’dir.
Ertesi günlerde İngilizler deniz ve hava keşifleri yapmış ama bu mayınları bulamamışlardır.
Harekâtın etkileri ve hakkında söylenenler
Nusret ‘in döşediği mayınlar 18 Mart 1915’te Çanakkale harekâtının kaderini değiştirmiş, ona “dünyanın en ünlü mayın gemisi” unvanını kazandırmıştı. Nusret ‘in mayınları 639 kişilik mürettebatıyla Bouvet, onun ardından HMS Irresistible ve HMS Ocean zırhlılarını sulara gömmüştü.
İngiliz Generali Oglander’in “Çanakkale-Gelibolu Askerî Harekâtı” (Military Operations Gallipoli, Official History of the Great War) adlı eserinin 1. cildinden: “Pek uygun başlamış olan gün bu meçhul mayın hattının olağanüstü ve ortalığı kırıp geçiren başarısı yüzünden, tam bir başarısızlıkla sona erdi. Bu yirmi mayının seferin talihi üzerindeki etkisi ölçülemez.”
Ccolyen Corbet’in, “Deniz Harekâtı” adlı eserinin ikinci cildinden: “Felaketlerin hakiki sebebi keşif ve tayin olununcaya kadar çok geçmedi. Gerçek şu idi ki, 8 Mart gecesinde Türkler, haberimiz olmadan Erenköy Koyu’na paralel olarak 26 mayın dökmüşler ve keşif gemilerimiz, aramaları esnasında bunlara rastlamamışlardı. Türkler bu mayınları özel amaçla manevra sahamıza koymuşlar, gösterdiğimiz bütün ihtiyata rağmen baş döndürücü bir zafer kazanmışlardır.”
Bahriye Nazırı Winston Churchill 1930’da “Revue de Paris” dergisinde olayı şöyle yorumlamıştır: “Birinci Dünya Harbi’nde bu kadar insanın ölmesine, harbin ağır masraflara mal olmasına, denizlerde onca ticaret ve savaş gemisinin batmasına başlıca neden, Türkler tarafından o gece atılan o incecik çelik halat ucunda sallanan yirmi altı demir kaptır.”
Cumhuriyet dönemi
Gemi 1962’de özel kişilerce satın alınmış, Kaptan Nusret adıyla kuru yük gemisi olarak hizmet vermiştir. 1990 yılında Mersin açıklarında alabora olmuştur. 1999 yılında bir grup gönüllü tarafından su yüzüne çıkarılan Nusret, 2003 yılında Tarsus Belediyesi tarafından, Çanakkale Savaşları ile ilgili heykellerin de yer aldığı bir çevre düzenlemesi ile anıt haline getirilmiştir. Nusret Mayın Gemisi’nin 2011 yılında Gölcük Tersanesi Komutanlığında inşa edilen bire bir ölçülerindeki “tıpkı yapımı” TCG NUSRET gemisi bugün de Çanakkale’de müze olarak hizmet vermektedir. Nusret Mayın Gemisi’nin 100. yıl anma töreninde(8 Mart 2015), gemi temsili olarak yeniden suya indirilmiştir. Sabah 06:15’te denize açılan gemi, 100 metre aralıklarla denize temsili iki mayın bırakmıştır.
