İnsan beyninin tek bir şekilde çalışmadığı, beyinlerin de farklı alanlara eğilimi olabileceği bilimsel bir gerçek. Çoklu zeka kuramının getirdiği farkındalıkla birlikte ortaya çıkan bir zeka tipi de ekolojik zeka.
Bu kavram, ilk kez Ecological Intelligence: How Knowing the Hidden Impacts of What We Buy Can Change Everything (Ekolojik Zeka: Satın Aldıklarımızın Saklı Etkilerini Bilmek Her Şeyi Nasıl Değiştirebilir) kitabının yazarı Daniel Goleman tarafından ortaya çıkarılıp, sonrasında Ian McCallum’un Ecological Intelligence: Rediscovering Ourselves in Nature (Ekolojik Zeka: Doğada Kendimizi Yeniden Keşfetmek) çalışmasıyla tanımlandı.
Kısaca, doğayla empati kurabilen, küresel değişimlere karşı duyarlı ve ekolojik sorunlara çözüm bulmaya çalışılan kişiler ekolojik zekaya sahip olarak nitelendiriliyor.
Ekolojik Olarak Zeki Olmak Ne Demek?
Doğa ve insan eliyle tüm karmaşıklığı ile yaratılan dünyaların farkını ve doğanın işleme sistemini bütünüyle anlayabilen kişiler ekolojik olarak zeki sayılıyorlar. Bu kavramların içine doğa ile empati yapabilmek de dahil ediliyor. Doğaya karşı sorumsuzca davranıldığında doğanın çektiği acıyı algılayabilmek, büyük bir sorumluluk bilinciyle hareket etmeyi beraberinde getiriyor.
Ekolojik Zekaya Sahip Bireylerin Özellikleri Nelerdir?
Ekolojik zekaya sahip olan bireylerde ortaya çıkan bazı ortak davranışlar var. Buna göre ekolojik zeki bireyler;
- Hem çevreye hem de çevre sorunlarına karşı duyarlı, yapıcı çözümler üretmeye çalışan,
- Ekolojiyi etkileyen yerel ve küresel felaketleri önlemek ve gerektiğinde aksiyona geçmek için çekinmeyen,
- Çevreye zarar veren ürünlerin bilincinde olup satın alma alışkanlıklarını buna göre şekillendiren,
- Kolektif bir bilinçle hareket ederek insanları doğa ve çevre sorunlarıyla ilgili bilgilendiren,
- Ekolojinin insan fizyolojisi ve psikolojisi üzerindeki etkisinin farkında olan,
- Canlı ölümlerinin önüne geçmeye çalışan kişiler olarak tanımlanıyor.
Ekolojik Okuryazarlık Eğitimi Neden Önemli?
Ekolojik zeka nedir sorusunu cevapladıktan sonra ekolojik zekanın sadece doğuştan gelmediğini, sonradan da geliştirilebildiğini söylemekte fayda var.
Ekolojik okuryazarlık işte bu noktada devreye giriyor. Daniel Goleman’ın da kitabında söylediği gibi, ekolojik felaketlere karşı durabilecek ve doğayla empati yapabilecek, ekolojik zekası yüksek bir neslin yetişmesi ve yetişkin bireylerde de ekolojik zekanın gelişmesi ancak ekolojik okuryazarlık eğitimi ile sağlanabiliyor.
Kapsamlı bir ekolojik okuryazarlık eğitiminin okul müfredatlarına alınarak küçük yaşta başlatılması ile yeni neslin çok daha kısa bir sürede ve çok daha kolay ekolojik duyarlılık kazanması mümkün.
Ekolojik okuryazarlık hem çocukların hem de yetişkinliklerin bilinçlenmesine, içinde yaşadıkları çevreye karşı saygılı bireyler olmasına yardımcı oluyor. Hem ev içindeki pratikler hem de sürdürülebilirlikle şekillenen eğitim anlayışıyla özellikle gelecek nesilleri ekolojik zeki olarak yetiştirebiliriz.
Ekolojik okuryazarlık, gezegenin geleceği için herkesin önem vermesi gereken bir alan. Okuyup araştırdıkça doğayla olan bağlarımızı güçlendirebilir ve ekolojik zekamızı geliştirebiliriz.
