Cırgalan Biberi: Lezzeti ve Özelliği ile Tanınan Bir Yerel Ürün
Cırgalan biberi, acı ve kendine özgü aroması ile bilinen, 2020 yılında tescil edilen özel bir biber türüdür. Her yıl ağustos ayından itibaren hasat edilen bu biberler, mahallenin kadınları tarafından özenle temizlenir ve parçalara ayrılarak kuruması için damlarda ve boş alanlarda serilir. Kurutma işlemi sırasında, uzun çubuklar kullanılarak biberler karıştırılır. Bu aşamanın ardından, biberlerin acı kısımları çiğnenerek çıkarılır ve elenerek toz haline gelmeleri için değirmene gönderilir.
Cırgalan biberi, özellikle yaz aylarında yaklaşık 2 bin 500 kişinin yaşadığı ve 600 haneden oluşan Cırgalan Mahallesi’nin başlıca geçim kaynakları arasında yer alır. Bu biberin kilogramı, piyasa koşullarına bağlı olarak 500-600 lira arasında alıcı bulmaktadır. Mahalle sakinleri, biberin sadece yemeklerde değil, ayrıca çemen yapımında da kullanıldığını belirtmektedir.
Mahalle Sakinlerinin Görüşleri
Cırgalan Mahallesi Muhtarı Mustafa Sever, Cırgalan biberinin mahallenin sembolü olduğunu vurgulayarak, “Çocukluğumuzdan beri bu biberle tanınırız,” dedi. Mahalle halkının büyük bir kısmının çiftçilikle uğraştığını ifade eden Sever, sözlerine şöyle devam etti:
- “Mahallemizin yüzde 90’ı biberle uğraşır.”
- “Yaklaşık 10-12 ton toz biber çıkıyor.”
- “Destek verilirse bunu artırabiliriz.”
- “Bu biber birinci sınıftır; içerisinde hiçbir katkı maddesi bulunmaz.”
- “Kendine has bir biberdir, dört burunludur.”
Sever, biberlerin güneşte kurutulmasının lezzet verdiğini de sözlerine ekledi. Ancak, günümüzde mahallenin birçok yerinde biber kurutulmakta ve bu durum bir sorun haline gelmektedir. Sever, “Eskiden evlerimizin damları betondu, şimdi çoğu çatı oldu. Maalesef biberlerimizi sokak aralarında, kaldırımlarda kurutmak zorunda kalıyoruz. Belediyeden, 500-1000 metrekarelik kurutma alanları talep ediyoruz,” diyerek bu duruma dikkat çekti.
Üreticilerin Emekleri
66 yaşındaki Azime Çalış, dört çocuğunu da Cırgalan biberinden elde ettiği gelirle büyütüp okuttuğunu ifade ederken, bu tür ürünlerin kıymetinin bilinmesi gerektiğini vurguladı. Çalış, biberin ata tohumundan yetiştirildiğini belirterek, şöyle konuştu:
- “Çapası, suyu derken emeği çok.”
- “Martın başında ekerim, en geç eylülün başında biber yetişir.”
- “Ağustosun sonunda biberim olur.”
- “Tamamen geçimi buna bağlı olanlar var.”
Çalış, Cırgalan biberinin değerinin Şanlıurfa veya Kahramanmaraş biberleriyle kıyaslanamayacağını, çünkü diğer illerde biberlerin topluca ezilip çiğnendiğini, ancak kendilerinin her aşamada bireysel emek verdiklerini anlattı. “Belirli müşterilerimiz var, biberimizi beğeniyorlar. İstanbul’a, Ankara’ya, Balıkesir’e kadar gidiyor. Kargo ve gurbetçiler aracılığıyla yurt dışına da gönderiyoruz. Cırgalan biberi denilince herkes biliyor,” diyerek sözlerini sonlandırdı.
