ABD Başkanı Donald Trump’ın Perşembe günü Katar’da yaptığı, ABD ordusu için planlanan gelecekteki savaş uçakları hakkındaki yorumları, askeri havacılık dünyasında büyük bir şaşkınlık yaratırken, Pentagon’dan sessizlikle karşılandı. Trump, Doha’da Boeing ve GE Aerospace başkanlarının da katıldığı yuvarlak masa toplantısında, mevcut F-35’in yerine geçecek çift motorlu yeni bir model üzerinde çalışıldığını ve bu modele “F-55” adını verdiğini söyleyerek dikkatleri üzerine çekti.
“F-55” ve “F-22 Super”: Gerçeklik mi, Spekülasyon mu?
Trump, açıklamalarında F-35’in “basit bir yükseltme”den geçtiğini belirtirken, aynı zamanda “önemli bir yükseltme olacak” ve “iki motorlu olacak” dediği bir “F-55” üzerinde çalışıldığını iddia etti. Ayrıca, “F-22 Super” adını verdiği F-22’nin modernize edilmiş bir versiyonunun da geliştirilmekte olduğunu sözlerine ekledi.
Eski Başkan Joe Biden’ın yönetimi sırasında Hava Kuvvetleri Bakanlığı yapan Frank Kendall, Defense News’e verdiği röportajda, Trump’ın “F-22 Super” derken neyi kastettiğinin belirsiz olduğunu, ancak bunun altıncı nesil F-47 savaş uçağından bahsediyor olabileceğini söyledi. Daha önce Next Generation Air Dominance (NGAD) olarak anılan F-47, Hava Kuvvetleri’nin yaklaşık 185 F-22 Raptor’dan oluşan filosunun yerini alması için tasarlanmıştır. Hava Kuvvetleri, NGAD üzerinde yıllardır çalışmakta ve Mart ayında Boeing’e bunları inşa etme sözleşmesini vermiştir.
Ancak Trump’ın “F-55” yorumları hakkında ek bir ayrıntı verilmedi ve ABD hükümeti de Trump’ın ne demek istediğine dair daha fazla açıklama yapmadı. Hava Kuvvetleri ve Donanma, Trump’ın yorumlarıyla ilgili soruları Beyaz Saray’a yönlendirirken, Beyaz Saray da soruları hemen yanıt vermeyen başka bir sözcüye yönlendirdi.
F-35 ve F-22’nin üreticisi Lockheed Martin ise Trump’ın yorumlarıyla ilgili doğrudan yanıt vermedi. Şirket, “Başkan Trump’a F-35 ve F-22’ye verdiği destek için teşekkür ediyoruz ve hava hakimiyeti vizyonunu gerçekleştirmek için yönetimle yakın bir şekilde çalışmaya devam edeceğiz” şeklinde genel bir açıklama yayınladı.
Frank Kendall, Trump’ın iddia edilen F-55’ten bahsederken neyi kastettiğinin de belirsiz olduğunu yineledi. Kendall, “Başkan Trump, bildiğim kadarıyla var olmayan gelecekteki uçaklar hakkında yüksek sesle spekülasyon yapıyor gibi görünüyor” yorumunda bulundu. Havacılık uzmanı Richard Aboulafia ise Trump’ın F-55 savaş uçağı önerisiyle halkı “trolleme” yapıyor olabileceğini öne sürdü. Aboulafia, Trump’ın F-55’e yaptığı göndermeye uyabilecek herhangi bir şey düşünüp düşünmediği sorulduğunda, “Birkaç on yıl önceki Revell model kitlerinden başka? Hayır” yanıtını verdi. Donanma’nın F/A-XX olarak adlandırdığı kendi altıncı nesil savaş uçağı üzerinde çalıştığı bilinirken, Trump’ın F-55 yorumlarının buna atıfta bulunup bulunmadığı da net değil.
Tek Motorlu Tasarım Eleştirisi ve Gizlilik Tartışması
Trump, F-35’in tek motorlu tasarımını da eleştirerek, bir motorun arızalanması durumunda uçağın riske girebileceğini belirtti. “Bir F-35’in tek bir motoru vardır; tek motorları sevmem,” diyen Trump, GE Aerospace CEO’su Larry Culp’a işaret etmeden önce, “Bu adam bile, motorlar konusunda dünyanın en iyisidir. Ancak bazen, bunu kabul etmeyeceğinizi biliyorum, bir motor bozulursa, iki, üç veya dört tane olması iyidir. Bu yüzden 747’yi seviyorum, dört tane var” ifadelerini kullandı.
Kendall ise Hava Kuvvetleri’nin şu anda tek motorlu yaklaşık 830 F-16 ve 471 F-35A uçurduğunu, çift motorlu jetlerin ise 185 F-22 ve 250’den fazla F-15 olduğunu belirtti. “Savaşçı filomuzun büyük kısmı tek motorlu uçaklardan oluşuyor ve sonsuza dek öyle oldu,” diyen Kendall, “Bu motorlar son derece güvenilir” diyerek Trump’ın bu eleştirisine karşı çıktı.
F-35 programı kapsamında, Lockheed Martin ve motor üreticisi Pratt & Whitney, Trump’ın “basit yükseltme” olarak bahsettiği Ortak Saldırı Uçağı’nda çeşitli iyileştirmeler üzerinde çalışıyor. Block 4 adı verilen bir dizi yükseltme, F-35’in sensörlerini, hedef tanıma ve elektronik harp yeteneklerini geliştirmeyi ve daha fazla silah taşımasını sağlamayı amaçlıyor. Lockheed Martin, bu yaz F-35’e bazı erken Block 4 yeteneklerini sunmaya başlamayı planladığını duyurdu. Pratt & Whitney de F-35’in mevcut motorlarını daha fazla güç, itme gücü ve soğutma kabiliyeti sunmayı amaçlayan temel bir yükseltmeyle modernize etmek için çalışıyor.
Lockheed Martin yöneticileri, Nisan ayındaki kazanç görüşmesinde, NGAD tekliflerinin bir parçası olarak geliştirilen bazı altıncı nesil teknolojileri F-35 ve F-22’ye uyarlamayı umduklarını söyledi. Lockheed CEO’su Jim Taiclet, bunun “süper şarjlı”, “beşinci nesil artı” bir jet yaratacağını ve F-35’i “Ferrari”ye dönüştürmeye benzeyeceğini belirtti. Taiclet, bunun F-35’in bir NGAD jetinin yeteneklerinin çoğunu maliyetinin yarısına sunmasını sağlayabileceğini de ekledi.
Trump’ın F-35 ve F-55’i yükseltme ve çift motorlu jet tercihi hakkındaki yorumlarının ardındaki niyetler belirsizliğini koruyor. Ancak Aboulafia, Trump’ın F-35’i çift motorla modifiye etmeyi savunuyorsa, bunun tüm jetin büyük bir yeniden yapılandırılması dışında neredeyse imkansız olacağını söyledi. Bunu yapmak için, Lockheed Martin’in “bir F-35’in tüm ortasını parçalaması ve [ve] onu tamamen farklı bir orta ile değiştirmesi gerekeceğini” ve muhtemelen yeni kanatlara ihtiyaç duyulacağını belirtti. Aboulafia, “Bu şimdiye kadarki en kötü fikir olabilir, ancak teorik olarak, kesinlikle [yapılabilir]. Bu sadece yeni bir uçak olurdu” yorumunu yaptı.
Trump ayrıca, askeri uçakların gizlilik (stealth) yeteneklerinin potansiyel düşmanlar tarafından hızla kırıldığını ve geçersiz kılındığını öne sürerek, düşük gözlemlenebilirlik tasarımından kaynaklanan estetiği de eleştirdi. “Bazen, biliyorsunuz, gizlilik, gizlilik yapıyorlar,” diyen Trump, “Gizliliğe çok fazla inanan biri değilim, çünkü gizlilik temelde, büyük ölçüde tasarım ve şekildir. … Gizlilik nedenleriyle çirkin bir uçak tasarlayacaksınız. Ve sonra altı ay sonra, bunu anlayacaklar ve sonra bir uçakla baş başa kalacaksınız” ifadelerini kullandı.
Bu açıklama, Trump’ın ilk yönetiminde F-35’in gizli yeteneklerini defalarca övdüğü açıklamalarından farklı bir duruş sergiliyor. Trump 2017’de “Göremiyorsunuz” demişti. “Kelimenin tam anlamıyla göremiyorsunuz. Göremediğiniz bir uçakla savaşmak zordur.”
Üst düzey Hava Kuvvetleri liderleri ise gizlilik yeteneklerinden uzaklaşmak için herhangi bir istek belirtmediler. Aksine, hizmet, gelecekteki savaş uçaklarının, askeri yetenekleri bakımından Amerika Birleşik Devletleri’ne en yakın olan Çin ile olası bir çatışmada hayatta kalmak için mümkün olduğunca tespit edilemez olması gerektiğini vurguladı. Yaklaşan B-21 Raider gizli bombardıman uçağı ve F-47 gibi projeler, gelişmiş gizlilik yetenekleriyle tasarlandı ve işbirlikçi savaş uçağı olarak bilinen drone kanat adamları da gizliliği kullanacak. Hava Kuvvetleri, bir sonraki nesil yakıt ikmal tankerine bile gizlilik yetenekleri eklemeyi düşündü, ancak bütçe endişeleri bu planları şüpheli hale getirdi. Beşinci nesil F-22’nin de bir hayalet savaş uçağı olması, Trump’ın bu uçak hakkındaki heyecanını azaltmamış gibi görünüyor. Trump, “Dünyanın en güzel savaş uçağının F-22 olduğunu düşünüyorum” diyerek F-22’ye olan hayranlığını dile getirdi.
Bir Başkomutanın Spekülasyonları mı, Gelecek Vizyonu mu?
Donald Trump’ın Katar’daki yorumları, ABD askeri havacılık sektöründe büyük bir belirsizlik yarattı. “F-55” gibi varlığı teyit edilmemiş bir uçağa atıfta bulunması ve mevcut savunma stratejileriyle çelişen gizlilik konusundaki yeni duruşu, hem Pentagon hem de sektör uzmanları arasında kafa karışıklığına yol açtı. Bu açıklamaların, bir başkanın gelecek vizyonunu yansıtan stratejik bir duyuru mu, yoksa dikkat çekmeyi amaçlayan spekülatif yorumlar mı olduğu sorusu yanıtsız kaldı. Ancak kesin olan, bu tür iddiaların küresel savunma sanayi gündemini meşgul etmeye devam edeceğidir.
