Ukrayna’nın savaş alanındaki başarılarından ilham alan giderek daha fazla sayıda Avrupa şirketi, yapay zekâ (YZ) özelliklerine sahip insansız hava araçları (İHA) üretmeye başladı. Bu gelişme, modern savaşın dinamiklerini değiştirme potansiyeli taşıyor.
Ukrayna’nın 1 Haziran’da gerçekleştirdiği “Örümcek Ağı” operasyonunda (Rusya’nın derinliklerinde gerçekleştirilen gizli bir insansız hava aracı saldırısı), yapay zekânın oynadığı destekleyici rol büyük ölçüde göz ardı edilmişti. Stratejik ve Uluslararası Araştırmalar Merkezi’ne göre, YZ destekli araçlar, patlayıcı, birinci şahıs görüşlü dronların yazılımlarının eğitilmesinde kritik bir rol oynamış olabilir. Bu araçlar, dronların tehditleri tespit etmesini, her biri için olası saldırı noktalarını göstermesini ve operatörle bağlantı kopsa bile hedeflere yönelmesini sağladı. Üreticilerin önerdiği yeni tasarımlarda drone ve yapay zekânın birleşimi artık daha yaygın hale geliyor.
Avrupa’da YZ Destekli Drone Atılımları
Estonya’da yakın zamanda düzenlenen bir Drone Zirvesi’nde, bir avuç Letonyalı drone şirketi, mevcut YZ hedefleme yeteneklerine odaklandıklarını sergiledi. Bunlar arasında, Origin Robotics yakın zamanda düşman insansız hava araçlarını yok etmek için yaratılmış otonom bir drone önleyiciyi piyasaya sürdü. “Blaze” olarak adlandırılan bu araç, yapay zekânın yardımıyla çeşitli uçak tipleri ve diğer nesneler arasında ayrım yapmak üzere eğitildi. Sistem bir hedefe kilitlendiğinde havalanır ve savaş başlığını ona çarparak onu durdurmak için hızla ilerler.
Geçtiğimiz ay, Finlandiyalı şirket Patria, yeni ortak Yapay Zekâ Savaş Uyarlamalı Sürü Platformu (AI-WASP) için bir Avrupa endüstri konsorsiyumuna liderlik edeceğini duyurdu. Finlandiya, İsveç, Estonya, İtalya, Yunanistan ve İspanya’nın dahil olduğu bu program, küçük ve orta ölçekli insansız ve insanlı sistemlerde kullanılmak üzere yapay zekâ kontrollü yazılım geliştirmeyi amaçlıyor. Projeye yakın zamanda Avrupa Komisyonu’ndan 45 milyon avro (yaklaşık 53 milyon dolar) tutarında fon sağlandı.
Bu alanda ilerleme kaydeden bir diğer şirket de Mayıs ayında Ukrayna güçlerine YZ güdümlü dronlar sağladığını söyleyen Çek üretici LPP Holding. Şirketin web sitesine göre, şirketin MTS dronları, GPS’in engellendiği alanlar için özel olarak tasarlanmış YZ tabanlı görsel navigasyonla donatılmış durumda.
Veri Zorlukları ve Ukrayna’nın Modeli
Avrupa savunma sanayisi, insansız sistemlerde yapay zekâyı giderek daha fazla kullanmaya başlasa da, uzmanlar, özellikle gemideki bilgiler söz konusu olduğunda, entegrasyonunda hala zorluklar olduğunu belirtiyor. Deniz Analizleri Merkezi’nde danışman olan Samuel Bendett, “Konu veridir – İHA’ları belirli bir yere uçmaları veya belirli hedeflere saldırmaları için eğitmek için ne tür bilgiler kullanılır?” dedi. Bir hedefleme dizisinde, insansız hava aracında bulunan verilerin – harici bir iletimle birbirine bağlanmak yerine – saldırı kararlarının tek temeli olacağını ve bunun hızla değişen savaş alanı koşullarında bir zorluk olduğunu ekledi.
ABD merkezli Stratejik ve Uluslararası Araştırmalar Merkezi’nin yakın zamanda yayınladığı bir raporda, Ukrayna’nın büyük ve kapsamlı şablonlar oluşturmak yerine küçük veri kümeleri üzerinde küçük yapay zekâ modelleri eğitmeyi tercih ettiği ortaya çıktı. Raporda, “Bu yaklaşım, küçük ve ucuz çiplerin sınırlı işlem gücünde hızlı ve verimli yerleşik işlemeyi mümkün kılıyor; bu çipler hızla güncellenebiliyor ve yeniden eğitilebiliyor… Bu veri kümeleri bir şirketin savaş alanındaki operasyonları veya sosyal medyadaki açık kaynaklı veriler aracılığıyla toplanabilir” denildi.
Almanya merkezli drone üreticisi Quantum Systems, yakın zamanda insansız sistemlerin hava, kara ve deniz alanlarındaki yeteneklerini birleştirmeyi amaçlayan bir yazılım komuta ve kontrol platformu olan Mosaic UXS’i tanıttı. Şirket, makine öğrenimi ile görev planlama ve yürütme yeteneğine sahip olduğunu ve her bir insansız hava aracının ayrı bir görevi tamamlamasıyla görevlendirildiği sürü operasyonları planlayabildiğini bildiriyor. Ukraynalı savunma şirketleri de, FPV dronlardan insansız kara araçlarına kurulan taretlere kadar çok çeşitli platformlarda birleştirilebilen bağımsız yapay zekâ yazılımları ve kompakt çipler geliştirerek benzer çabalara odaklandı.
