Dünyanın ilk metrosunun 1863 yılında İngiltere’nin başkenti Londra’da hizmete girmesinin ardından yer altı raylı sistemine kavuşan ikinci şehir İstanbul olmuştur. Tarihi kaynaklara göre bu simge projenin temelleri, Fransız mühendis Eugene Henry Gavand’ın 1867 yılında turist olarak İstanbul’a gelmesiyle atılmıştır.
Yüksek Kaldırım Yokuşundan Yap İşlet Devret Modeline
Şehrin merkez noktaları olan Galata ile Beyoğlu arasındaki ulaşım zorluğunu yerinde gözlemleyen Gavand, insanların ve atlı arabaların dik Yüksek Kaldırım yokuşunda yaşadığı çileye çözüm üretmiştir. İki merkezi yer altından birleştirecek bir raylı sistem fikri geliştiren Fransız mühendis, devlet hazinesinden hiçbir ödenek talep etmeden projeyi kendi imkanlarıyla tamamlamayı teklif etmiştir. Karşılığında hattı 42 yıl boyunca işletme hakkı isteyen Gavand’ın projesi Sultan Abdülaziz’in fermanıyla kabul edilerek Osmanlı tarihindeki ilk yap-işlet-devret modeli olmuştur.
Buharlı Makinelerden Günümüze 150 Yıllık Miras
1875 yılında Karaköy ile Beyoğlu arasında seferlerine başlayan tarihi Tünel, İstanbullulardan büyük ilgi görerek ilk iki haftada 75 bin yolcu taşımıştır. Projenin mimarı Gavand ise kurduğu şirketin kendisini açılıştan önce uzaklaştırması nedeniyle bu tarihi ana tanıklık edememiştir. İlk dönemlerde buharlı makineler ve ahşap vagonlarla işletilen Tünel, 150 yılı aşkın süredir hizmet vermeyi sürdürmektedir.
