Avustralya’dan ABD’ye onarım amacıyla gönderilen bir F-35 yedek parça sevkiyatının Pasifik Okyanusu üzerinden ilerlediği sırada rotasını değiştirerek Hong Kong’a ulaştığı bildirildi. Sevkiyatta F-35 savaş uçaklarının hassas teknolojilerinden birini barındıran kanopinin de bulunduğu iddiası, ABD Kongresi’nde güvenlik soruşturmasına yol açtı.
Politico’nun haberine göre olay, ABD’nin F-35 programına ilişkin hassas teknolojilerin Çin’in erişimine açılmış olabileceği endişesini gündeme getirdi. Pentagon da bazı F-35 parçalarının kaybolduğunu doğrularken, sevkiyatın neden Hong Kong’a yönlendirildiği ve ekipmanların şu anda kimin kontrolünde olduğu konusunda netlik bulunmuyor.
Sevkiyatın Rotası Pasifik’te Değişti
Konuyla ilgili bilgi sahibi üç kaynağın aktardığı bilgilere göre, onarım için Avustralya’dan ABD’ye gönderilen F-35 parçaları Pasifik Okyanusu üzerinden taşınırken planlanan rotadan ayrıldı. Lockheed Martin adına hareket eden bir aracı şirket tarafından gerçekleştirilen taşımanın ardından parçalar Hong Kong’a ulaştı.
Kaynaklar, sevkiyatın neden yön değiştirerek Hong Kong’a gittiğinin bilinmediğini belirtti. Pentagon ise olayla ilgili yaptığı değerlendirmede, kullanılamaz durumdaki F-35 Lightning II parçalarının sevkiyatına ilişkin bir sorun tespit edildiğini açıkladı.
Olayın ortaya çıkmasının ardından ABD ulusal güvenlik komitelerinde görev yapan Kongre personeline yönelik bilgilendirme toplantıları düzenlenmeye başlandı. Pentagon ve Dışişleri Bakanlığı yetkililerinin Kongre çalışanlarını ilk olarak haziran ayında bilgilendirdiği, önümüzdeki haftalarda konuyla ilgili yeni toplantıların yapılmasının beklendiği aktarıldı.
Sevkiyatta F-35 Kanopisi De Bulunuyordu
İki kaynağın verdiği bilgilere göre sevkiyatta, F-35’in kokpitini örten kanopilerden biri de yer aldı. Söz konusu kanopilerin, yalnızca ABD ve müttefiklerinin erişebildiği gizlilik teknolojileri açısından önem taşıdığı belirtiliyor.
Kanopinin Hong Kong’da bulunması halinde, ABD’nin istemediği kişi veya kurumların parçayı inceleyerek F-35’in bazı teknolojik özellikleri hakkında bilgi edinme ihtimali gündeme geliyor. Gerçek bir parçaya erişimin, daha önce elde edilmiş teknik bilgilerin doğrulanmasına veya geliştirilmesine katkı sağlayabileceği değerlendiriliyor.
Pentagon’un F-35 Ortak Program Ofisi, olaydan haberdar olduklarını açıklarken parçaların geri alınması ve sevkiyat sürecinin araştırılması için ABD makamları ve sektör ortaklarıyla birlikte çalışıldığını bildirdi. Açıklamada, benzer olayların gelecekte tekrar yaşanmaması amacıyla gerekli önlemlerin de değerlendirildiği belirtildi.
Çin’in F-35 Teknolojisine İlgisi Gündemde
ABD’li yetkililer açısından olayın hassasiyetini artıran unsurlardan biri, Çin’in daha önce F-35 dahil olmak üzere ABD’nin gizli savunma programlarına yönelik casusluk faaliyetleriyle ilişkilendirilmiş olması.
Eski Temsilciler Meclisi Silahlı Kuvvetler Komitesi üyesi ve Kongre Araştırma Servisi askeri havacılık analisti JJ Gertler, Çin’in elektronik casusluk da dahil olmak üzere farklı yöntemlerle F-35’e ilişkin bilgi elde etmeye çalıştığının bilindiğini belirtti.
Gertler, gerçek bir F-35 parçasına erişimin, daha önce elde edilmiş teknik verilerin doğrulanmasına ve mevcut bilgilerin geliştirilmesine imkân sağlayabileceğini ifade etti.
ABD-Çin Ekonomi ve Güvenlik İnceleme Komisyonu’nun 2022 yılında Kongre’ye sunduğu raporda da Çin bağlantılı siber casusluk faaliyetlerinin hassas havacılık ve denizcilik teknolojileri üzerinde çalışan ABD savunma şirketlerini hedef aldığı belirtilmişti. Raporda, bu faaliyetler kapsamında uçak gemileri ve F-35 gibi gelişmiş silah sistemlerine ilişkin tasarımların ele geçirildiğine yönelik değerlendirmelere yer verilmişti.
Lockheed Martin Sevkiyat Güvenliğine Dikkat Çekti
F-35’in üreticisi Lockheed Martin ise olayla ilgili yaptığı açıklamada, güvenlik gerekçeleri nedeniyle belirli sevkiyatların durumuna ilişkin ayrıntı paylaşamayacağını bildirdi.
Şirket, uçak parçalarının taşınmasına yönelik tüm ABD düzenlemelerine uyulduğunu belirtirken, F-35 programının bütünlüğünü ve müttefik ülkelerin güvenliğini korumak amacıyla sevkiyatların güvenlik önlemleri altında gerçekleştirildiğini vurguladı.
Politico’nun haberine göre ABD Dışişleri Bakanlığı olay hakkında yorum yapmadı. Çin’in Washington Büyükelçiliği ise söz konusu olaydan haberdar olmadığını açıkladı.
Pentagon ve ilgili ABD makamlarının soruşturması sürerken, Hong Kong’a ulaşan parçaların nasıl ve neden farklı bir rotaya yönlendirildiği ile ekipmanların mevcut durumuna ilişkin ayrıntıların önümüzdeki bilgilendirmelerde netleşmesi bekleniyor.
