Petrol fiyatları, Orta Doğu’da arz kaynaklı endişelerin kısmen azalması ve ABD ile İran arasında diplomatik çözüm ihtimalinin güçlenmesiyle haftayı düşüşle tamamladı. Böylece petrol piyasasında yaklaşık yüzde 20’lik yükselişin görüldüğü iki haftalık değer kazanma dönemi sona erdi.
Kasım vadeli Brent petrolün varil fiyatı cuma günü yüzde 1,6 gerileyerek 103,19 dolardan günü tamamladı. Ekim vadeli Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varil fiyatı da yüzde 2,3 düşüşle 99,53 dolara indi.
WTI, 9 Eylül’den bu yana ilk kez 100 dolar seviyesinin altında kapanış yaptı. Haftalık bazda ise Brent petrol yüzde 1,5, WTI yüzde 0,7 değer kaybetti.
Arz Endişeleri Petrolü Yukarı Taşımıştı
Petrol fiyatlarında hafta başında yaşanan yükselişte Suudi Arabistan’daki Doğu-Batı Petrol Boru Hattı’nın devre dışı kalması etkili oldu. Hürmüz Boğazı’ndan gerçekleştirilen sevkiyatlara alternatif oluşturan hattın uzun süre kullanılamaması durumunda küresel petrol arzının yüzde 4’e kadarının risk altına girebileceği değerlendirilmişti.
Boru hattının Suudi Arabistan ile İran destekli Husiler arasındaki gerilimin yükseldiği dönemde zarar görmesi, küresel enerji arzına ilişkin kaygıları artırdı.
Yemen’in batısında Husilerin etkinliğini genişletmesi de petrol piyasalarında yakından izlenen gelişmeler arasında yer aldı. Bölgedeki çatışmalar, Suudi Arabistan’ın küresel petrol sevkiyatında önemli rol oynayan Hürmüz ve Babülmendep boğazlarına ilişkin güvenlik risklerini yeniden gündeme taşıdı.
Suudi Arabistan’dan Arzı Destekleyecek Adımlar
Haftanın ilerleyen bölümünde ise Suudi Arabistan’ın Doğu-Batı Petrol Boru Hattı’ndaki faaliyetleri kısmen yeniden başlatabileceğine yönelik beklentiler petrol fiyatları üzerindeki baskının azalmasına katkı sağladı.
Bloomberg News’in haberine göre Riyad yönetimi, boru hattının kapasitesinin yaklaşık yarısını birkaç gün içerisinde yeniden kullanıma açmayı planlıyor. Daha önce hattın yeniden çalıştırılmasının haftalar alabileceği yönünde değerlendirmeler yapılmıştı.
Suudi Arabistan’ın Umman’daki Sohar Limanı açıklarında gemiden gemiye transfer yöntemiyle Asya’daki rafinerilere ek petrol kargoları sağlaması da arz endişelerinin hafiflemesine yardımcı oldu. Riyad’ın son haftalarda ülkenin doğu kıyısından gerçekleştirdiği petrol ihracatını artırdığı belirtildi.
Bununla birlikte boru hattındaki kesintinin etkilerinin tamamen sona ermediği görülüyor. Saudi Aramco’nun Avrupa’daki müşterilerine gelecek ay petrol sevkiyatı gerçekleştirmeyeceğini bildirdiği aktarıldı.
ABD-İran Görüşmelerine Yönelik Beklenti Güçlendi
Petrol fiyatlarının haftayı düşüşle tamamlamasında ABD ile İran arasındaki gerilimin diplomatik yollarla azaltılabileceği beklentisi de etkili oldu.
ABD Başkanı Donald Trump, hafta içerisinde yaptığı açıklamada çatışmaların sona yaklaşmasını umduğunu ifade ederken İran’ın bir anlaşma yapmak istediğini söyledi.
ABD Dışişleri Bakanlığının, aralarında İran Cumhurbaşkanı ve Dışişleri Bakanı’nın da bulunduğu üst düzey İranlı yetkililere gelecek hafta New York’ta yapılacak Birleşmiş Milletler Genel Kurulu toplantılarına katılmaları için vize verdiği bildirildi.
Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi de Washington ve Tahran’a itidal çağrısı yaparak Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması gerektiğini belirtti. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ise Çinli ve Pakistanlı yetkililerle diplomatik temaslarda bulundu.
Hürmüz Boğazı’nda Riskler Devam Ediyor
Diplomasi trafiğine ilişkin beklentiler güçlense de Hürmüz Boğazı çevresindeki güvenlik riskleri tamamen ortadan kalkmış değil.
İran Devrim Muhafızları Ordusu Deniz Kuvvetleri, cuma günü Togo bayraklı bir petrol tankerinin “yasa dışı geçiş” girişiminde bulunduğu gerekçesiyle vurulduğunu açıkladı.
ABD ile İran arasında Hürmüz Boğazı konusunda yaşanan anlaşmazlık sürerken, bölgede meydana gelebilecek yeni gelişmelerin küresel petrol arzı ve fiyatları üzerindeki etkisi piyasalar tarafından yakından izlenmeye devam edecek.
