Türkiye’de biyoteknoloji kullanılarak süt proteini üretiminde yeni bir dönem başlıyor. Biyogüvenlik Kurulu, Livzym Biyoteknoloji Araştırma Geliştirme Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin başvurusunu kabul ederek, beta-laktoglobulin üretimine belirli şartlarla izin verdi.
İnek sütü ve peynir altı suyunda doğal olarak bulunan önemli proteinlerden beta-laktoglobulin, biyoteknolojik yöntemlerle geliştirilen bir mikroorganizma kullanılarak Türkiye’de üretilebilecek. Ancak verilen izin kapsamında üretilen ürünlerin tamamının ihraç edilmesi şartı bulunuyor.
Üretim İçin 10 Yıllık İzin Verildi
Biyogüvenlik Kurulu’nun 42 sayılı kararına göre üretimde Aspergillus oryzae türünün LIVZ-114 kodlu, kapasitesi geliştirilmiş mikroorganizması kullanılacak.
LIVZ-114 kodu, üretim sürecinin yanı sıra kayıt, izleme ve etiketleme işlemlerinde de mikroorganizmanın tanımlayıcı kimliği olacak.
Kurul, başvuruyu Bilimsel Risk Değerlendirme Komitesi ile Sosyo-Ekonomik Değerlendirme Komitesi tarafından hazırlanan raporlar doğrultusunda değerlendirdi. Belirlenen koşullara uyulması şartıyla verilen üretim izninin süresi 10 yıl olarak belirlendi.
Karar yalnızca üretim faaliyetinin yürütülmesine izin vermiyor. Sürece dahil olan tarafların kayıt ve izleme kurallarına uyması, denetim hükümlerini yerine getirmesi, risk yönetimi ve acil durum planlarını hazırlaması ve gerekli bildirimleri yapması gerekecek.
Üretilen Proteinin Tamamı İhraç Edilecek
Düzenlemenin en dikkat çekici şartlarından biri ürünün satışına ilişkin oldu. Türkiye’de üretilecek beta-laktoglobulin, bu izin kapsamında yalnızca ihracat amacıyla kullanılacak ve elde edilen ürünün tamamı yurt dışına gönderilecek.
Bu kararla birlikte Türkiye’de geliştirilen katma değerli bir biyoteknoloji ürününün doğrudan dış pazarlara yönelik üretiminin önü açılmış olacak.
Bununla birlikte kararda üretim kapasitesi, hedeflenen ihracat pazarları veya elde edilmesi beklenen ihracat gelirine ilişkin herhangi bir rakam bulunmuyor. Üretimin ekonomik büyüklüğü, tesisin faaliyete geçmesi ve ticari sevkiyatların başlamasıyla daha net ortaya çıkacak.
Beta-Laktoglobulin Nerelerde Kullanılıyor?
Beta-laktoglobulin, peynir altı suyu proteinlerinin temel bileşenlerinden biri olarak biliniyor. Yüksek protein içeriği ve aminoasit profili nedeniyle protein içecekleri, sporcu beslenmesi ve özel beslenme ürünleri başta olmak üzere farklı alanlarda kullanılıyor.
Geleneksel yöntemde süt ve peynir altı suyundan elde edilen protein, biyoteknolojik üretimde ise hassas fermantasyon gibi yöntemlerle mikroorganizmalar kullanılarak üretilebiliyor.
Bu yöntemde mikroorganizmaların belirli proteinleri üretme kapasitesinden yararlanılıyor. Böylece gıda ve biyoteknoloji sektörlerinde yüksek katma değer taşıyan bileşenlerin endüstriyel ölçekte üretilmesi mümkün hale geliyor.
Biyoteknolojide Yeni İhracat Alanı
Başvurunun sahibi Livzym, İstanbul’un Tuzla ilçesinde faaliyet gösteriyor. Şirket, hassas fermantasyon, mikroorganizma geliştirme ve endüstriyel ölçekte biyoteknolojik üretim alanlarında çalışmalar yürütüyor.
Livzym’in mevcut faaliyetleri ağırlıklı olarak endüstriyel enzim üretimine dayanırken, beta-laktoglobulin için verilen izin şirketin gıda proteinleri alanında da üretim yapmasının önünü açıyor.
Türkiye’de daha önce endüstriyel enzimlerde dışa bağımlılığın azaltılması amacıyla biyoteknoloji yatırımları gündeme gelirken, yeni karar bu altyapının ihracata yönelik daha yüksek katma değerli biyolojik ürünlere genişletilebileceğini gösteriyor.
Ancak verilen üretim izni tek başına belirli bir üretim miktarı veya ihracat geliri garantisi anlamına gelmiyor. Yeni ürünün Türkiye ekonomisine sağlayacağı katkı; kurulacak üretim kapasitesi, dış pazarlardaki talep ve gerçekleştirilecek ihracatın hacmiyle şekillenecek.
