Düşük gelirli hanelere yönelik yeni sosyal destek modelinde gözler vatandaşlık maaşı olarak gündeme gelen Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi’ne (GETAD) çevrildi. Ailelerin gelir durumu ve ihtiyaçlarının dikkate alınacağı sistemde, tüm hanelere aynı tutarda ödeme yapılması yerine bölgesel ve hane bazlı farklılıkların gözetilmesi planlanıyor. Pilot çalışmaların 2026 boyunca sürdürülmesi, uygulamanın ise 2027 yılında yaygınlaştırılması hedefleniyor.
Vatandaşlık Maaşı Ne Zaman Verilecek?
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı tarafından yürütülen GETAD çalışmaları kapsamında 2026 yılı içerisinde il ve ilçe düzeyinde ihtiyaç analizleri ile pilot uygulamalar gerçekleştiriliyor.
Sistem için hazırlanan etki analizinin ekim ayında tamamlanması bekleniyor. Analizlerin ardından düşük gelirli hanelere sağlanacak desteklerin hangi bölgelerde ve hangi başlıklar altında uygulanacağına ilişkin çerçevenin oluşturulması planlanıyor.
Pilot çalışmaların tamamlanmasının ardından GETAD’ın 2027 yılında Türkiye genelinde uygulanması hedefleniyor.
Vatandaşlık Maaşı Ne Kadar Olacak?
Vatandaşlık maaşı adıyla gündeme gelen GETAD kapsamındaki desteğin ne kadar olacağı henüz kesinleşmedi. Yeni modelde ailelerin tamamına sabit bir ödeme yapılması yerine hanelerin gelir seviyesi, aile yapısı ve yaşadıkları bölgenin ekonomik koşullarının değerlendirilmesi planlanıyor.
Mevcut sosyal yardım programlarında olduğu gibi hane içinde kişi başına düşen aylık gelir temel kriterlerden biri olacak. Bu kapsamda net asgari ücretin üçte birinin altında kalan kişi başı gelirin dikkate alınması bekleniyor. Ancak GETAD için uygulanacak kesin gelir sınırı ile ödenecek destek tutarı henüz açıklanmış değil.
Vatandaşlık Maaşından Kimler Yararlanacak?
Yeni sosyal destek modelinin öncelikli hedef grubunu düşük gelirli ve ihtiyaç sahibi aileler oluşturacak. Değerlendirme sırasında hanenin toplam gelirinin yanı sıra 17 yaşından küçük çocukların sayısı, ailede engelli veya yaşlı birey bulunup bulunmadığı gibi unsurların da dikkate alınması planlanıyor.
GETAD kapsamında desteğin kişi yerine aile temelinde verilmesi öngörülüyor. Hanelerin temel ihtiyaçlarının bölgeden bölgeye farklılaşabileceği değerlendirilirken, desteklerin de bu farklılıklara göre şekillendirilmesi amaçlanıyor.
Vatandaşlık Maaşı Şartları Neler Olacak?
Sistemde yalnızca hanenin mevcut gelir durumunun değil, çalışma hayatına katılım imkanlarının da değerlendirilmesi planlanıyor. Hanede çalışabilecek durumda bir kişinin bulunup bulunmadığı, destek sürecinin belirlenmesinde dikkate alınacak unsurlar arasında yer alacak.
Modelle yalnızca düzenli gelir desteği sağlanması değil, ailelerin istihdama yönlendirilmesi de amaçlanıyor. Bu kapsamda iş bulma, işe yerleştirme ve meslek edinme gibi desteklerle haneden en az bir kişinin çalışma hayatına katılması hedefleniyor.
Aileden bir kişinin istihdama dahil olmasıyla birlikte gelir desteğinin sona erdirilmesi planlanıyor. Böylece sistemin, ailelerin zaman içerisinde kendi gelirlerini elde etmelerine katkı sağlaması amaçlanıyor.
Sosyal Yardımlar Tek Çatı Altında Toplanacak
GETAD’ın hayata geçirilmesiyle mevcut sosyal yardım uygulamalarının da yeniden ele alınması planlanıyor. Bazı desteklerin yeni sistem kapsamında birleştirilerek daha bütüncül bir yapıya kavuşturulması hedefleniyor.
Sistemin kapsamı, ödeme miktarları, gelir kriterleri ve uygulanacak diğer şartların ise yürütülen çalışmalar ve etki analizinin ardından netleşmesi bekleniyor.
