SES ve TTB, Şubat 2023 Depremleri 18. Ay Raporunu Açıkladı
Sağlık ve Sosyal Hizmet Emekçileri Sendikası (SES) ile Türk Tabipleri Birliği (TTB), Şubat 2023 depremlerinin 18. ayını değerlendiren raporunu 17 Ağustos 1999 Marmara Depremi’nin 25. yıldönümünde Hatay TTB-KESK Deprem Koordinasyon Merkezi’nde düzenlenen bir basın toplantısıyla kamuoyuna duyurdu.
Basın toplantısında ilk sözü TTB Merkez Konseyi Başkanı Alpay Azap aldı. Azap, doğal afetlerin insan eliyle, özellikle sorumluluklarını yerine getirmeyen yöneticiler tarafından felakete dönüştüğünü vurgulayarak, 17 Ağustos depreminin ardından yayımlanan raporlardaki sorunların 25 yıl sonra katlanarak yaşandığını belirtti. Azap, şu ifadeleri kullandı:
“Sağlıkta Dönüşüm Programı ile sağlık hizmetlerinin özelleştirilmesi sonucu; birinci basamak sağlık hizmetleri kamu binalarında yürütülmez hale geldi, hekimlerin ve sağlık emekçilerinin sorunları arttı, halkın sağlık hakkına erişimi kısıtlandı. Kamu otoritesinde bu yıkımı toparlayabilecek bir irade göremiyoruz. Ancak TTB ve sağlık emek-meslek örgütleri olarak; sorunları takip etmeye, çözüm önerilerimizi sunmaya ve sağlık otoritesi üzerinde baskı oluşturmaya devam edeceğiz.”
Hatay Tabip Odası Başkanı’nın Tepkisi
Hatay Tabip Odası Başkanı Sevdar Yılmaz, yaşadıkları sorunları dile getirdiklerinde sağlık otoritesinin rahatsız olmasına tepki gösterdi. Yılmaz, sorunları Kayseri örneği üzerinden aktararak şunları söyledi:
- “Resmi verilere göre Kayseri’de 103 saniyede 63’ü hekim 24 bin 147 insan ölmedi.”
- “5 hekim halen kayıp değil. Kent nüfusu 141 bin 403 azalmadı.”
- “89 bin 25 bina kullanılamaz hale gelmedi.”
- “13 bin 517 bina yıkılmadı.”
- “12 hastane işlevsiz hale gelmedi.”
- “56 Aile Sağlığı Merkezi (ASM) yıkılmadı.”
- “217 konteynır kentte 177 bin insan yaşamıyor.”
- “Aile hekimlerinin maaşları yarı yarıya düşmedi.”
- “Hastanelerde çalışan hekimlerin ve sağlık emekçilerinin gelirleri diğer illere göre %30 azalmadı.”
- “Aile hekimliği kadroları boş kalmadı.”
- “Mobbinge varacak düzeyde denetimler yapılmadı.”
- “Hekimler istifaya ve göçe zorlanmadı.”
- “Tıp fakülteleri hastanelerinin plastik cerrahi, göğüs cerrahisi, tıbbi onkoloji bölümleri hoca ve asistan hekim yokluğundan kapanmadı.”
- “Yıkımlar usulüne göre yapıldığı için halk, asbest içeren toz solumadı.”
- “Şebeke suyu içilemez hale gelmedi.”
- “Barınma sorunu ve rezerv alanlar için her hafta 2-3 eylem yapılmıyor.”
- “İnsanlar zeytinleri korumak için eylem yapmak zorunda kalmadı.”
- “Her mahalleye beton santrali kurulmadığı için insan ve çevre sağlığı olumsuz etkilenmiyor.”
Kısacası Kayseri’de çevreye, hayvana, zeytine, sağlığa ve insana sahip çıkılıyor!
Sağlık Sistemindeki Yıkım
SES Hatay Şube Eş Başkanı Nilgün Aşkar, hayatın her alanında temel haklar için mücadelelerin sürdüğü bir süreçte, depremin yarattığı sorunları gündeme getirmek zorunda kaldıklarını ifade etti. Raporun, toplumu birbirine düşüren ve çaresizliğe iten acılara rağmen umut da barındırdığını vurgulayan Aşkar, “Biz tüm imkansızlıklara rağmen buradayız. Azimle, umutla, inatla hizmet sunmaya devam ediyoruz” dedi.
Raporun sunumunu gerçekleştiren TTB Merkez Konseyi üyesi Ali Kanatlı, normal şartlar altında 18. Ay Raporunun iyileştirme çalışmalarını içermesi gerektiğini belirtti. Kanatlı, sağlık sistemindeki yıkımı somut veriler ve sağlık emekçilerinin aktarımlarıyla paylaştı. Kamu otoritesinin TOKİ aracılığıyla yürüttüğü projelere dikkat çeken Kanatlı; projelerde sağlık kurumlarına yeterince yer verilmediğini ve yer verildiğinde açıkça ayrımcılık yapıldığını kaydetti.
Koruyucu sağlık hizmetlerindeki durumu bebek-çocuk sağlığı, kadın sağlığı, yaşlı sağlığı, ruh sağlığı, işçi sağlığı ve mülteci sağlığı başlıkları altında kısaca özetleyen Kanatlı, ikinci ve üçüncü basamak sağlık hizmetleri ile tıp eğitimindeki sorunları da dile getirdi. Ayrıca, kontrolsüz ve güvensiz enkaz kaldırma ve taşıma, uygun olmayan moloz dökümü, artan taş ocakları ve beton santralleri örnekleri üzerinden çevre sağlığının göz ardı edildiğini belirtti. Kanatlı, sözlerini şöyle sonlandırdı:
“Yaşanan bu kadar olumsuzluğa rağmen demokratik güçlerin, yaşanan felaket anından itibaren kentin yeniden inşası için yürüttüğü diri mücadelenin görünürlüğü umut vericidir. 17 Ağustos 1999’dan bugüne yaşanan afetlerde görünen ortak nokta, iktidarların hazırlıksızlığı, umursamazlığı ve bu tür felaketleri kendi çıkarları için fırsat olarak kullanma isteğidir. Toplum açısından baktığımızda ise ortak nokta, yaraları ancak birlikte ve örgütlü bir şekilde sarabileceğimizdir; bu konuda en hızlı ve örgütlü adımları da ilgili emek örgütlerinin üstlendiğini görüyoruz. 17 Ağustos ve öncesi afetler, COVID-19 pandemisi, Şubat 2023 depremleri ve olası gelecekteki afetlerde toplumsal sağlık örgütlenmesinde sorumluluğumuzun bilincindeyiz. TTB-SES Şubat 2023 Depremleri 18. Ay Değerlendirme Raporu’nu paylaşıyoruz.”
Zeliha Aksaz Şahbaz da Söz Aldı
TTB Afetlerde Sağlık Hizmetleri Yönetimi Akademisi adına söz alan Mehmet Zencir, raporun uzaktan teknisyenler tarafından değil, doğrudan sahadaki hekimlerin, tıp öğrencilerinin ve sağlık emekçilerinin kolektif emeği ile hazırlandığını vurguladı. Raporda yer alan bebek ölüm hızı ve önlenebilir erken ölümler konularına özel olarak dikkat çeken Zencir, afet yönetiminde demokrasinin öneminin her geçen gün arttığını ifade etti. Ayrıca, afet yönetiminde toplumun bilgisinin sürece yayılması ve hizmete yansımasının önemini de belirtti. Zencir, “Sağlık hizmetinin kamu eliyle, eşit, nitelikli, ücretsiz, bilimsel ve anadilinde sunulması çok önemli. Bu belleği inşa etmezsek, sonuçları oldukça ağır olacaktır.” dedi.
Basın toplantısını izleyen Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Sağlık Bakanlığından Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı Zeliha Aksaz Şahbaz, kısa bir söz alarak, Sağlıkta Dönüşüm Programı’nın yarattığı yıkımın en acı sonuçlarının Şubat 2023 depremlerinde ortaya çıktığını belirtti ve bundan sonra da çözüm önerileri sunmayı sürdüreceklerini ifade etti.
