NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg’in Veda Programı
NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg’in görev süresinin sona ermesi dolayısıyla Belçika’da özel bir veda programı düzenlendi. German Marshall Fund (GMF) tarafından organize edilen bu etkinlikte konuşan Stoltenberg, NATO’nun geçmişteki dönemdeki zorluklara rağmen her zamankinden daha güçlü ve önemli bir konuma ulaştığını vurguladı.
Stoltenberg, “2014 yılında Genel Sekreter olarak göreve başladığım günden bu yana dünya büyük değişimler yaşadı. Rusya’nın Kırım’ı hukuksuz bir şekilde ilhakı, DEAŞ’ın yükselişi, Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik tam ölçekli işgali, Çin’in artan rekabetçiliği, Covid-19 pandemisi, sofistike siber saldırılar ve iklim değişikliğinin güvenlik üzerindeki etkileri gibi olaylara tanıklık ettik. Bu liste uzayıp gidiyor. Genel Sekreter olarak görev yaptığım süre içinde NATO’nun önemi sıkça sorgulandı. İttifakın bölünmüş, modası geçmiş ve beyin ölümü gerçekleşmiş olduğu iddiaları yükseldi. Ancak gerçek şu ki, NATO güçlü, birleşik ve her zamankinden daha kritik bir konumda” ifadelerini kullandı.
“NATO Genel Sekreteri Olmaktan Gurur Duyuyorum”
NATO’nun son 10 yıl içinde büyük bir evrim geçirdiğine dikkat çeken Stoltenberg, doğu kanadında binlerce NATO askeri bulunduğunu, Karadağ, Kuzey Makedonya, Finlandiya ve İsveç’in NATO’ya katıldığını, ayrıca Ukrayna’nın NATO’ya daha önce hiç olmadığı kadar yaklaştığını ifade etti. Stoltenberg, “NATO Genel Sekreteri olarak hizmet etmiş olmaktan büyük bir gurur duyuyorum. Bu tarihi dönüm noktasında NATO’yu yönlendirmiş olmanın mutluluğunu yaşıyorum” dedi.
Stoltenberg, NATO’daki tecrübesi doğrultusunda ittifakın gelecekteki başarısının anahtarı olacağına inandığı beş önemli dersi paylaştı. Bunlardan ilki, barış için bedel ödemeye istekli olunması gerektiğiydi.
“Aynı Hatayı Çin ile de Yapmamamız Gerekiyor”
İkinci dersin özgürlüğün, serbest ticaretten daha önemli olduğunu belirten Stoltenberg, “Çok uzun zaman önce, birçok müttefik Rusya’dan gaz almanın tamamen ticari bir mesele olduğuna inanıyordu. Bu tamamen yanlış bir düşünceydi. Rusya, gazı bir silah olarak kullanarak bizi baskı altına almaya ve Ukrayna’yı desteklememizi engellemeye çalıştı. Benzer bir hatayı Çin ile yapmamamız gerekiyor” dedi.
“Ukrayna, NATO’ya Katılacak”
Üçüncü dersin askeri gücün, diyalog için bir ön şart olduğunu kaydeden Stoltenberg, “Diyalog, yalnızca arkanızda güçlü bir savunma kapasiteniz varsa işe yarar. Bu durum, Ukrayna örneğinde net bir şekilde görülmektedir” şeklinde konuştu. Ukrayna’nın istikrarsız olması durumunda Avrupa’da sürdürülebilir bir güvenliğin tesis edilemeyeceğini vurgulayan Stoltenberg, “Ukrayna, NATO üyesi olmadığı sürece, kalıcı bir güvenlikten de bahsedilemez. NATO’nun kapısı açık. Ukrayna, NATO’ya katılacak” dedi.
“Afganistan’daki Misyon Fazla Uzadı”
Dördüncü dersin askeri gücün sınırlarının olduğu şeklinde olduğunu belirten Stoltenberg, “Bunu Afganistan’da net bir biçimde gördük. 11 Eylül terör saldırılarının ardından Afganistan’a müdahale edilmesi doğruydu. Askeri müdahalemiz BM’nin verdiği net bir yetkiye dayanıyordu. Müdahale, ittifak genelinde geniş bir siyasi destek buldu. El Kaide’yi zayıflattık ve Afganistan’ın uluslararası teröristler için güvenli bir sığınak olmasını engelledik. Bu nedenle, misyonumuz boşuna değildi” dedi.
Aynı zamanda, Afganistan’daki misyonun fazla uzadığını ifade eden Stoltenberg, “2014 yılında NATO’ya katıldığımda plan, orada askeri varlığımızı birkaç yıl içerisinde sonlandırmak ve siyasi bir ortaklığa geçmekti. Ancak 7 yıl sonra hâlâ binlerce askerle oradaydık. Terörle mücadele odaklı bir operasyon olarak başlayan misyon, büyük çaplı bir ulus inşa etme misyonuna dönüştü” şeklinde konuştu. Misyonun genişlemesinin bedelinin görüldüğünü vurgulayan Stoltenberg, “20 yıl sonra savaşın hâlâ kazanılmış olmadığını anladık. Taliban ilerleme kaydediyordu ve biz ayrıldığımızda sorumluluğu üstlenecek birleşik bir Afgan otoritesinin mevcut olmadığı ortaya çıktı. Afgan hükümeti ve güvenlik güçlerinin bu kadar hızlı çökmesi, ayrılmanın doğru bir karar olduğunu gösterdi” dedi.
“Avrupa’ya Uyarı”
Beşinci ve en önemli dersin, Avrupa ve Kuzey Amerika arasındaki bağın asla garanti görülmemesi gerektiğini söyleyen Stoltenberg, “NATO, taş üzerine kazınmış bir yapı değildir. NATO, bilinçli tercihler ve siyasi iradenin bir sonucudur. Atlantik’in her iki yakasında da Amerika ve Avrupa’nın yollarını ayırması gerektiğini savunan sesler duyduk. Kısa vadeli ulusal çıkarlar, uzun vadeli iş birliğinin yerini alamaz. Yalnızlık politikası kimseyi güvende tutmaz. Birbirine bağlı bir dünyada yaşıyoruz. Güvenlik tehditleri son derece büyük ve rekabet oldukça şiddetli. Hiçbir ülke, tek başına bu zorlukların üstesinden gelemez. Transatlantik ilişkiye yatırım yapmak, ileriye dönük tek kazançlı yoldur” dedi.
Ayrıca, Avrupa’nın NATO olmadan güvenliğini sağlama konusunda ciddi bir anlayış geliştirmesi gerektiğini belirten Stoltenberg, “NATO’nun savunma harcamalarının yüzde 80’i, Avrupa Birliği üyesi olmayan ülkelerden gelmektedir. Bu, yalnızca kaynaklarla ilgili bir mesele değil, aynı zamanda coğrafyayla da ilgilidir. Güneyde Türkiye, kuzeyde Norveç ve batıda ABD, Kanada ve İngiltere olmadan Avrupa’nın güvenliğini tasavvur etmek imkansızdır” şeklinde konuştu. Transatlantik ittifakın hem Avrupa’ya hem de ABD’ye büyük faydaları olduğunu vurgulayan Stoltenberg, “Hiçbir büyük gücün ABD kadar çok dost ve müttefike sahip olmadığını unutmamalıyız” dedi.
“Kitap Yazmayı Düşünüyorum”
Veda konuşmasının ardından Alman Devlet Radyosu’ndan Bettina Klein’ın moderatörlük yaptığı bir panelde katılımcıların sorularını yanıtlayan Stoltenberg, görevinin sona ermesinin ardından bir kitap yazmayı düşünüp düşünmeyeceğine dair bir soruya, “Daha önce bu soruya her zaman ‘hayır’ yanıtını verdim; ancak şu anki durumda nihayetinde bir kitaba dönüşebilecek şeyler yazabileceğimi düşünüyorum” diye yanıtladı.
“Türkiye ve Yunanistan, Son Derece Önemli Müttefiklerimiz”
Genel Sekreterlik süresince Türkiye ile Yunanistan arasındaki iniş çıkışlar sırasında NATO’da durumu nasıl yönettiğine dair bir soruyu cevaplayan Stoltenberg, “Türkiye ve Yunanistan, son derece önemli iki müttefikimiz ve ortak güvenliğimize farklı şekillerde katkı sağlıyorlar. Her iki ülke de NATO’da önemli bir rol oynuyor ve aldığımız günlük kararlarda yer alıyorlar. Bazı farklı yaklaşımlar ve zorluklar ortaya çıktığında, bunların çoğu ikili diyalog yoluyla çözülmektedir. İki ülke arasındaki her görüşmeyi ve diyaloğu memnuniyetle karşılıyorum. NATO, geçmişte diyalog ve farklılıkların ele alınmasında yardımcı olan bir platform oluşturmuştur ve bu rolü gelecekte de sürdürmeye devam edecektir” dedi.
Ayrıca, Ege Denizi’nde deniz ve hava sahası üzerindeki olayları önlemek için bazı askeri yapılar oluşturduklarını belirten Stoltenberg, “NATO’nun bu tür olayları önlemeye devam etmesi gerektiğine inanıyorum” diyerek sözlerini tamamladı.
