25 Yaş Üstü Araçlar İçin Hurda Teşviki: Fırsatlar ve Değişimler
Son dönemde, özellikle 25 yaş üstü araçlar için planlanan hurda teşviki, otomotiv piyasasında büyük bir dalgalanma yaratmıştır. 2000 model ve daha eski araç sahiplerinin, bir defaya mahsus sıfır araç alımında ÖTV indiriminden yararlanacak olması, bu araçlara olan talebi önemli ölçüde artırmıştır. Böylece, 50 bin TL’ye bile satılamayan hurda araçların fiyatları, 100-150 bin TL’ye kadar fırlamıştır. Bu gelişmeler, vatandaşların hurda araçları alarak teşvikten yararlanma peşine düşmelerine neden olmuştur.
Teşvikle Birlikte Gelen Fırsatlar
Hurda teşviki yasası çıktığında, elinde hurda aracı olan vatandaşlar, 300 bin ila 800 bin TL arasında ÖTV indiriminden faydalanabileceklerdir. Örneğin, 2 milyon TL’lik bir otomobilde, motor hacmi 1600 cm3’ü aşmıyorsa, %80 ÖTV dilimine girdiği için 772 bin TL kazanç sağlamak mümkün olacaktır. Bu durum, eski araç sahiplerini harekete geçirmiştir.
İlanlarda Gözlemlenen Artış
Yasanın gündeme gelmesiyle birlikte, 2000 model altı araçların ilanlarında da önemli bir artış yaşanmıştır. İlan platformlarında, “Hurda teşvikine uygun” başlıkları dikkat çekmektedir. Satıcılar, araçlarını öne çıkarmak için “Motoru çalışmaz ancak hurda teşvikine girer” gibi ifadeler kullanmaya başlamışlardır. Ayrıca, “Acil değil, hurda teşviki bekliyoruz” ve “Teşvikten ve ÖTV’den faydalan, alan kazanır” gibi açıklamalarla da dikkat çekmektedirler.
Eski Araçlara Olan Talep
Oto sanayisinde faaliyet gösteren ustalar, özellikle çalışmayan hurda arabalara olan talebin patladığını belirtmektedir. Bir usta, “80 model Murat 131 vardı. Araç yürümüyor. Sahibi 50 bin TL’ye satmak istedi. Bir yıldır satılmıyordu. Hurda teşviki konuşulmaya başlayınca alıcılar çıktı ve fiyatı bir anda 150 bine fırladı” ifadelerini kullanmıştır. Bu durum, vatandaşların hurda arayışını hızlandırmıştır.
Fiyatların İki Katına Çıkması
Cardata Genel Müdürü Hüsamettin Yalçın, yasanın gündeme gelmesiyle birlikte 2000 model altındaki araç fiyatlarının hızla yükseldiğini belirtmektedir. Özellikle son iki haftadır fiyatların tırmanışa geçtiği ve bir ay önce 200 bin TL bandında olan 2000 model bir aracın son haftalarda 300-350 bin TL’ye kadar yükseldiği ifade edilmektedir. Fiyatların iki katına çıkması, sektördeki dinamikleri değiştirmiştir.
Fırsatçıların Ortaya Çıkması
Bu süreçte durumu fırsata çevirmek isteyenlerin de ortaya çıktığı gözlemlenmektedir. Yalçın, “Her dönem olduğu gibi bu yasanın gündeme gelmesiyle al-satçı fırsatçılar da çıktı. Ancak yasanın detayı tam bilinmiyor. Bu yasayla fırsatçılar da patlayabilir” şeklinde yorum yapmıştır. Ticari araçlarda ÖTV’nin düşük olması, bu teşvikten daha çok binek araçlarda faydalanılabileceğini göstermektedir.
Yasa Kapsamına Giren Araç Modelleri
Yeni yasa teklifi, hurdaya çıkarılan 25 yaş ve üzeri araçlar karşılığında ÖTV muafiyeti ile yeni araç alımını teşvik etmektedir. Bu teşvik kapsamında, yerlilik oranı %40 ve üzerinde olan araçlar dikkate alınacaktır. Teklif yasalaşırsa, 6 farklı markanın 12 modeli kapsam dahilinde yer alacaktır. Bu modeller arasında Togg T10X, Toyota CH-R, Hyundai Bayon, Hyundai i20, Hyundai i10, Ford Tourneo Custom, Ford E-Transit, Ford Transit, Fiat Fiorino, Fiat Egea Cross, Fiat Egea ve VW Transporter bulunmaktadır.
Türkiye’deki Hurda Teşviklerinin Geçmişi
Hurda teşviki Türkiye’de ilk kez 2003 yılında uygulanmış ve 4 Ekim 2010’da ikinci hurda teşviki uygulaması hayata geçirilmiştir. Ardından, son teşvik 2017, 2018 ve 2019 yıllarında yürürlükte kalmıştır. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın verilerine göre, 2012 ile 2019 yılları arasında uygulanan teşvik düzenlemesiyle 7 yılda toplam 519 bin 867 araç geri dönüştürülmüştür.
Teşvikin Kapsadığı Araç Sayısı
TBMM’ye sunulan hurda teşviki teklifi, 2000 model ve daha eski araç sahiplerine önemli bir fırsat sunmaktadır. Eğer teklif kabul edilirse, vatandaşlar eski araçlarını hurdaya çıkararak, ÖTV ödemeden sıfır kilometre araç sahibi olabileceklerdir. 25 yaş üstü araç sahiplerini ilgilendiren düzenleme, 3 milyondan fazla kişiyi kapsamakta ve teşvik, araç sahiplerine yalnızca bir kereye mahsus hak tanımaktadır. Bu teklif, hem trafikteki yaşlı araçların azaltılmasını hem de çevre dostu ve güvenli araçların yaygınlaşmasını hedeflemektedir.
