Avustralya genelinde artan yakıt maliyetleri ve yaşam pahalılığı, eyalet hükümetlerini radikal kararlar almaya itiyor. Bazı bölgelerde toplu taşıma tamamen ücretsiz hale getirilirken, diğerleri mevcut ücret yapısını korumakta kararlı görünüyor. Bu durum, ülke genelinde ulaşım stratejilerinde büyük bir bölünmeye yol açıyor.
Victoria ve Tazmanya: Geçici Rahatlama Dönemi
Victoria hükümeti, aile bütçelerini desteklemek ve benzin talebini azaltmak amacıyla ulaşım ücretlerini belirli bir süreliğine kaldırdı. Başbakan Jacinta Allan’ın açıklamasına göre, 31 Mart ile 30 Nisan tarihleri arasında hem metropol servisleri hem de V/Line hizmetleri ücretsiz olacak. Bu hamlenin eyalet bütçesine maliyeti 70 milyon dolar olarak öngörülüyor.
Tazmanya tarafında ise daha uzun soluklu bir uygulama söz konusu. 30 Mart’tan 30 Haziran’a kadar Metro Tasmania, Tassielink ve Derwent Feribotları dahil olmak üzere birçok operatör ücret almayacak. Hükümet, bu politikanın aylık yaklaşık 850.000 dolara mal olacağını belirtiyor. İlginç bir veri olarak, ücretsiz seferlerin duyurulmasından sadece bir hafta önce otobüs kullanımının %20 artması, halkın bu karara olan ilgisini kanıtlıyor.
Queensland’in 50 Sentlik Stratejisi ve Kuzey Bölgesi
Kuzey Bölgesi, Temmuz 2024’ten bu yana Darwin ve Alice Springs’te otobüsleri ücretsiz yaparak bu konuda öncü bir rol üstlendi. Queensland ise tamamen ücretsiz bir model yerine, “sembolik ücret” modelini tercih etti. 2024 yılında kalıcı hale gelen 50 sentlik bilet uygulaması, Brisbane’deki trenlerden kırsal bölgelerdeki (Bowen, Cairns, Toowoomba vb.) otobüslere kadar tüm Translink ağında geçerli. Queensland Maliye Bakanlığı, bu düşük ücret politikası sayesinde yolcu sayısının %20’den fazla arttığını bildiriyor.
Ücretli Ulaşımda Israr Eden Eyaletler: NSW ve Güney Avustralya
Her eyalet bu “cömert” yaklaşıma sıcak bakmıyor. Yeni Güney Galler (NSW) Ulaştırma Bakanı John Graham, ücretsiz ulaşımın eyaleti her gün milyonlarca dolar zarara uğratacağını savunarak talepleri reddetti. Sydney’de yoğun saatlerde bir metro yolculuğu hala 4,33 dolardan başlıyor.
Güney Avustralya’da da benzer bir direnç var. Maliye Bakanı Tom Koutsantonis, herkese ücretsiz ulaşım sağlamanın “sorumlu bir davranış olmayacağını” belirterek durumu ironik bir dille eleştirdi. Adelaide Metrosu’nda yoğun saatlerdeki 4,55 dolarlık ücret uygulaması, muhalefet partilerinin ve sendikaların itirazlarına rağmen devam ediyor.
Batı Avustralya ve Başkent Bölgesi’nin Yaklaşımı
Batı Avustralya Başbakanı Roger Cook, mevcut ücretlerin zaten “tarihsel olarak düşük” olduğunu savunuyor. Cook, 1980’lerdeki fiyat seviyelerine atıfta bulunarak indirim taleplerini geri çevirdi; ancak eyalette Pazar günleri ve belirli bölgelerde ücretsiz seyahat imkanı zaten sunuluyor.
Avustralya Başkent Bölgesi (ACT) de Queensland’in 50 sentlik modelini reddetti. Canberra’da günlük 10,16 dolara kadar çıkan ücretler devam etse de, Başbakan Andrew Barr gelecekte federal fonlar aracılığıyla tamamen ücretsiz bir modelin kapısını açık bırakıyor.
