ABD Toplu Taşıma Birliği (APTA), üç önemli demiryolu hibe programının geçici bütçe düzenlemesiyle 9 milyar dolardan 202 milyon dolara gerilemesinin ardından Kongre’ye çağrıda bulundu. Kuruluş, 16 Eylül’de gerçekleştirdiği Kongre ziyaretinde toplu taşıma ve yolcu demiryolu için daha önce öngörülen federal finansmanın yeniden güvence altına alınmasını istedi.
Geçici finansman düzenlemesi, Başkan Donald Trump tarafından 2 Eylül’de imzalanan 2027 Mali Yılı Devam Eden Ödenekler ve Uzatmalar Yasası kapsamında yürürlüğe girdi. Düzenleme, federal hükümetin finansmanını sürdürürken kara yolu ulaşım programlarının süresini 11 Aralık’a kadar uzatıyor. Ancak Altyapı Yatırım ve İstihdam Yasası (IIJA) kapsamında önceden tahsis edilen bazı ödenekler yeni düzenlemeye aktarılmadı.
APTA, IIJA kapsamındaki önceden tahsis edilmiş finansmanı yolcu demiryolları için yıllık 13,2 milyar dolar, toplu taşıma için ise 4,25 milyar dolar düzeyinde garanti edilmiş kaynak olarak değerlendiriyor.
Üç Demiryolu Hibe Programında Büyük Düşüş
Geçici bütçenin etkilediği başlıca kalemlerin başında şehirlerarası yolcu demiryolu projelerine yönelik Federal-Eyalet Ortaklığı hibeleri geliyor. APTA verilerine göre bu programın 2026 mali yılındaki 7,265 milyar dolarlık finansmanı, geçici bütçe kapsamında 65 milyon dolara geriliyor. Böylece ödenek yaklaşık yüzde 99 azalıyor.
Konsolide Demiryolu Altyapısı ve Güvenlik İyileştirmeleri (CRISI) hibeleri 1,137 milyar dolardan 137,4 milyon dolara inerken, Demiryolu Geçidi Kaldırma programına ise geçici bütçede kaynak ayrılmıyor.
| Program | 2026 Mali Yılı | 2027 Mali Yılı Geçici Bütçe | Değişim |
|---|---|---|---|
| Federal-Eyalet Ortaklığı Hibeleri | 7.265,0 milyon $ | 65,0 milyon $ | -%99 |
| CRISI Hibeleri | 1.137,4 milyon $ | 137,4 milyon $ | -%88 |
| Demiryolu Geçidi Kaldırma | 600,0 milyon $ | 0 | -%100 |
| Amtrak Kuzeydoğu Koridoru | 2.050,0 milyon $ | 850,0 milyon $ | -%59 |
| Amtrak Ulusal Ağı | 4.777,0 milyon $ | 1.577,0 milyon $ | -%67 |
| FRA Güvenlik Ve Operasyonları | 264,8 milyon $ | 264,8 milyon $ | %0 |
| Demiryolu Ar-Ge Hibeleri | 40,0 milyon $ | 40,0 milyon $ | %0 |
| Amtrak Genel Müfettişi | 29,2 milyon $ | 29,2 milyon $ | %0 |
| Toplam Yolcu Demiryolu Finansmanı | 15.855,4 milyon $ | 2.963,4 milyon $ | -%81 |
Amtrak Finansmanı Da Azalıyor
Geçici düzenleme yalnızca hibe programlarını değil, Amtrak’ın federal finansmanını da etkiliyor. Kuzeydoğu Koridoru için ayrılan kaynak 2,05 milyar dolardan 850 milyon dolara, Ulusal Ağ finansmanı ise 4,777 milyar dolardan 1,577 milyar dolara düşüyor.
Bu kalemler birlikte değerlendirildiğinde federal yolcu demiryolu finansmanı 15,86 milyar dolardan yaklaşık 2,96 milyar dolara geriliyor. Böylece toplam finansmanda yüzde 81’lik bir azalma ortaya çıkıyor.
Buna karşılık Federal Demiryolu İdaresi’nin güvenlik ve operasyon faaliyetleri, demiryolu araştırma-geliştirme hibeleri ile Amtrak Genel Müfettişi için ayrılan kaynaklar 2026 mali yılındaki seviyelerini koruyor.
APTA’nın karşılaştırmasında 2027 mali yılı rakamları, 11 Aralık’a kadar geçerli olan geçici bütçedeki yıllıklaştırılmış seviyeleri ifade ediyor. Bu rakamlar, yılın tamamı için önceden sağlanmış finansman anlamına gelmiyor.
Toplu Taşımada Finansman Yüzde 20 Geriliyor
Geçici bütçenin etkisi toplu taşıma programlarında da görülüyor. APTA’nın verilerine göre toplam toplu taşıma finansmanı 2026 mali yılındaki yaklaşık 21,1 milyar dolarlık seviyeden 16,9 milyar dolara geriliyor.
En büyük düşüşler rekabetçi ve sermaye odaklı programlarda ortaya çıkıyor. Düşük veya Sıfır Emisyonlu Otobüs hibeleri yüzde 93, Sermaye Yatırım Hibeleri yüzde 48 ve İyi Durumda Onarım hibeleri yüzde 20 oranında azalıyor. Tüm İstasyonlar Erişilebilirlik Programı için ise geçici bütçede kaynak bulunmuyor.
Kentleşmiş ve kırsal bölgelerdeki formül hibelerinde ise daha sınırlı değişiklikler yaşanıyor.
Eyaletler Bazında Finansman Kayıpları
APTA’nın hesaplamalarına göre toplu taşıma formül fonlarında en büyük nominal düşüş New York’ta görülüyor. Onu Kaliforniya, Illinois, Columbia Bölgesi ve Pensilvanya izliyor.
| Eyalet | Kesinti |
|---|---|
| New York | 265,8 milyon $ |
| Kaliforniya | 150,1 milyon $ |
| Illinois | 92,3 milyon $ |
| Columbia Bölgesi | 63,1 milyon $ |
| Pensilvanya | 62,1 milyon $ |
| New Jersey | 60,3 milyon $ |
| Massachusetts | 51,0 milyon $ |
| Washington | 25,9 milyon $ |
| Toplam | 980,8 milyon $ |
New York ve Kaliforniya’daki toplam 415,9 milyon dolarlık düşüş, APTA’nın eyalet bazında hesapladığı toplam azalmanın yaklaşık yüzde 42’sine karşılık geliyor.
APTA Kongre’de Finansmanın Geri Getirilmesini İstedi
APTA temsilcileri 16 Eylül’de Capitol Hill’de düzenlenen etkinlik kapsamında 100’den fazla Kongre üyesi ve Kongre çalışanıyla görüştü. Görüşmelere toplu taşıma işletmelerinin yöneticileri, yönetim kurulu üyeleri ve APTA’nın sektör temsilcileri katıldı.
Aralarında Senatörler John Boozman, Dave McCormick, Jon Ossoff ve Todd Young’un da bulunduğu milletvekilleriyle yapılan görüşmelerde, Aralık 2026’da hazırlanacak ödenek yasasında önceden tahsis edilen kaynakların yeniden düzenlemeye dahil edilmesi talep edildi.
APTA Başkanı ve CEO’su Paul P. Skoutelas, finansmandaki azalmanın ulaşım araçlarının satın alınmasından altyapı projelerine kadar geniş bir alanda etkiler yaratabileceğini belirtti. Kuruluş, otobüs ve vagon siparişlerinin gecikmesi ile devam eden inşaat projelerinin finansman sorunlarıyla karşılaşabileceğini savunuyor.
APTA’nın yanı sıra bazı Kongre grupları da benzer talepler dile getirdi. Senato Demokratları yıl içinde üç ayrı mektupla önceden tahsis edilen kaynakların korunmasını isterken, Temsilciler Meclisi Sorun Çözücüler Grubu’nun iki partili liderliği de 31 Ağustos’ta benzer bir çağrıda bulundu.
Yeniden Yetkilendirme Tasarısında Garanti Edilmiş Fon Bulunmuyor
ABD Temsilciler Meclisi’nde görüşülen beş yıllık yüzey ulaşımı yeniden yetkilendirme tasarısı da yolcu demiryolu finansmanının geleceği açısından önem taşıyor.
APTA’nın analizine göre Temsilciler Meclisi Ulaştırma ve Altyapı Komitesi tarafından 21-22 Mayıs tarihlerinde 62’ye karşı 2 oyla kabul edilen BUILD America 250 Act, 2027-2031 mali yılları arasında yolcu demiryolu için 64,3 milyar dolarlık yetkilendirme öngörüyor.
Ancak tasarıda bu kaynaklar için garanti edilmiş bir finansman mekanizması bulunmuyor. APTA, aynı dönem için IIJA kapsamında temel finansman tahminini 112,9 milyar dolar olarak hesaplıyor ve bunun 71 milyar dolarlık bölümünün garanti edilmiş kaynaklardan oluştuğunu belirtiyor.
Böylece Kongre’nin önündeki bütçe ve yeniden yetkilendirme süreçleri, ABD’de yolcu demiryolu ve toplu taşıma yatırımlarının önümüzdeki yıllardaki federal finansman yapısının belirlenmesinde önemli rol oynayacak.
