1940 yılında üretilen New York Central 3001 numaralı buharlı lokomotifin restorasyon projesinde yeni aşamaya geçildi. 40 yılı aşkın sürenin ardından ilk kez ana hat üzerinde hareket eden lokomotif, 15 Eylül’de Indiana’nın New Haven kentindeki atölyeye ulaştırıldı. Yaklaşık 4,3 milyon dolarlık restorasyon projesi tamamlandığında lokomotifin yeniden çalışır hale getirilmesi ve tarihi seferlerde kullanılması hedefleniyor.
New York Central’ın L-3a sınıfı “Mohawk” lokomotiflerinden biri olan 3001, 1988 yılından bu yana Elkhart’taki National New York Central Railroad Museum’da sergileniyordu. Norfolk Southern tarafından gerçekleştirilen taşıma, lokomotifin 40 yılı aşkın sürenin ardından yaptığı ilk ana hat yolculuğu oldu. Bu hareket aynı zamanda lokomotifin New York Central tarafından emekliye ayrılmasından 69 yıl sonra gerçekleşti.
Lokomotif İki Yıllık Hazırlığın Ardından Taşındı
3001 numaralı lokomotifin Elkhart’tan çıkarılması için iki yıldan uzun süren hazırlık, planlama ve bağış toplama çalışmaları yürütüldü. Gönüllüler müze sahasındaki rayları yeniden ortaya çıkarıp onarırken lokomotifin aks rulmanları da tek tek kontrol edildi.
Ana ve yan çubukların sökülerek incelenmesinin yanı sıra hava frenleri modern 26L standardına uygun şekilde yeniden inşa edildi. Taşıma sürecine Norfolk Southern, Kano Laboratories, Horizon Rail ve Midwest Rail destek verdi.
Lokomotifin ana hatta taşınması sırasında ekipler belirli noktalarda durarak parçaları ve yatak sıcaklıklarını kontrol etti. Fort Wayne Railroad Historical Society, özel taşıma operasyonunun çevrim içi ortamda bir milyondan fazla kişi tarafından takip edildiğini bildirdi.
Restorasyon İçin 4,3 Milyon Dolarlık Bütçe Öngörülüyor
Fort Wayne Railroad Historical Society tarafından hazırlanan restorasyon planına göre 3001 numaralı lokomotifin yeniden işletilebilir hale getirilmesi için yaklaşık 4,3 milyon dolara ihtiyaç duyuluyor. Projenin en yüksek maliyet kalemini 900 bin dolarlık kazan onarımları ve buhar boruları oluşturuyor.
Beklenmeyen giderler, enflasyon ve rezerv fonu için ise 875 bin dolar ayrılıyor. Lokomotifin Elkhart’tan taşınması için başlangıçta 250 bin dolarlık bütçe öngörülmüştü.
3001 İçin Öngörülen Restorasyon Bütçesi
| Bütçe Kalemi | Tahmini Maliyet |
|---|---|
| Yer değiştirme | 250 bin dolar |
| Kazan onarımları ve buhar boruları | 900 bin dolar |
| Valf mekanizması ve valfler | 200 bin dolar |
| Silindirler, pistonlar ve çapraz başlıklar | 250 bin dolar |
| Tekerlek takımları, kamyonlar ve akslar | 300 bin dolar |
| Şasi, süspansiyon ve yürüyen aksam | 350 bin dolar |
| Hava frenleri ve fren tertibatı | 100 bin dolar |
| Ev aletleri ve boru tesisatı | 400 bin dolar |
| Vagon revizyonu ve tekerlek takımları | 300 bin dolar |
| Yardımcı parçalar, uyum ve işçilik | 300 bin dolar |
| Beklenmedik giderler, enflasyon ve rezerv | 875 bin dolar |
| Toplam | 4 milyon 225 bin dolar |
Listelenen 11 kalemin toplamı 4 milyon 225 bin dolara ulaşırken, dernek genel proje maliyetini yaklaşık 4,3 milyon dolar olarak hesaplıyor. Lokomotif tamamen sökülmeden gerçek onarım ihtiyacının kesin olarak belirlenemeyeceği vurgulanıyor.
Bağış Kampanyası Sürüyor
Restorasyonun finansmanı için bağış kampanyası Ekim 2024’te başlatıldı. İlk aşamada 500 bin dolarlık hedef belirlenirken, 920 bağışçının katkısıyla bu tutara Haziran 2025’te ulaşıldı. Toplanan kaynaklar lokomotifin ilk hazırlık ve taşınma çalışmalarında kullanıldı.
Projenin bir sonraki hedefi ise 2026 yılı sonuna kadar 300 bin dolar daha toplamak. Dernek, restorasyon çalışmalarının bağışların geliş hızına bağlı olarak ilerleyeceğini ve proje boyunca yılda yaklaşık 1 milyon dolar veya daha fazla finansmana ihtiyaç duyulabileceğini belirtiyor.
Toplam 4,3 milyon dolarlık kaynak sağlanması halinde restorasyon çalışmalarının yaklaşık iki yıl sürmesi bekleniyor. Dernek, gerekli finansmanın 2029’dan önce tamamlanmasını hedefliyor. Lokomotifin yeniden buharla çalışacağı tarihe ilişkin ise henüz kesin bir takvim bulunmuyor.
Fort Wayne Railroad Historical Society Genel Müdürü Kelly Lynch, proje için duygusal ve tarihsel değer kadar teknik veriler ile gerçekçi maliyet hesaplarının da dikkate alınması gerektiğini ifade etmişti.
Lokomotifin Mekanik Durumu Söküm Sonrasında Netleşecek
Lokomotifin yeni atölyeye taşınmasının temel amacı, ekiplerin 3001’i kapalı bir ortamda tamamen sökerek kapsamlı şekilde inceleyebilmesine imkan sağlamak. Restorasyon kapsamında kazan ve ateş kutusunun yanı sıra yürüyen aksam, vagon, ekipmanlar, boru sistemleri ve diğer mekanik bileşenlerin ele alınması planlanıyor.
3001 numaralı lokomotif onlarca yıl boyunca açık havada sergilendi ve 1950’lerden bu yana buharla işletilmedi. İlk kontrollerde rulmanlarda belirgin su sızıntısı veya pas tespit edilmedi. Ancak dernek, lokomotifin gerçek durumunun ancak tüm parçalar söküldükten sonra ortaya çıkacağını belirtiyor.
Mohawk Sınıfının Hayatta Kalan Tek L-3a Lokomotifi
American Locomotive Company tarafından üretilen 3001, hızlı yolcu trenleri ve ağır yük taşımacılığı için tasarlanan 25 adet L-3a sınıfı 4-8-2 “Mohawk” lokomotifinden biri olarak hizmet verdi. New York Central, 4-8-2 tekerlek düzenine sahip 600 lokomotif işletmiş ve bu sayı ABD’deki diğer demiryolu şirketlerinin filolarından daha yüksek olmuştu.
Derneğe göre 3001, New York Central’a ait günümüze ulaşan en büyük buharlı lokomotif ve L-3a sınıfının korunmuş tek örneği olma özelliğini taşıyor.
Lokomotif 1957’de emekliye ayrıldıktan sonra Texas & Pacific Railway tarafından satın alınarak Dallas’ta sergilenmek üzere kullanıldı. Daha sonra Amerikan Demiryolları Müzesi’ne geçen lokomotif, 1980’lerde Elkhart’a getirildi.
New York Central’ın günümüze ulaşan dört buharlı lokomotifi arasında 6721 ve 6894 numaralı 0-6-0 manevra lokomotifleri ile 2933 ve 3001 numaralı 4-8-2 lokomotifleri bulunuyor.
Restorasyon Sonrası Tarihi Seferlerde Kullanılacak
Elkhart şehri, 3001 numaralı lokomotifi yaklaşık 1987 yılında 100 yıllığına kiraladı. Lokomotif, 1988’den 2026’daki taşınmasına kadar üzeri açık şekilde sergilendi.
2023 yılında Elkhart Şehri ile Amerikan Demiryolu Müzesi arasında yapılan anlaşmayla lokomotifin mülkiyeti derneğe devredildi. Restorasyon projesi ise Ekim 2024’te kamuoyuna açıklandı.
Çalışmaların tamamlanmasının ardından 3001 numaralı lokomotifin, Fort Wayne Railroad Historical Society ile Indiana Northeastern Railroad tarafından yürütülen Indiana Rail Experience kapsamında kullanılması planlanıyor. Lokomotifin restore edilmiş New York Central yolcu vagonlarını çekerek eski New York Central güzergahlarında tarihi seferlere çıkması hedefleniyor.
Lokomotif İçin Halka Açık Etkinlik Düzenlenecek
New Haven’daki atölyede 26 Eylül Cumartesi günü 10.00-15.00 saatleri arasında ücretsiz bir açık kapı etkinliği gerçekleştirilecek. Ziyaretçiler restorasyon için taşınan 3001 numaralı lokomotifi yakından görme fırsatı bulacak.
Etkinlikte ayrıca Oris ve Mantis Van Sweringen kardeşlere ait eski özel vagon olan Nickel Plate Road Pullman No. 1 de sergilenecek.
