Yapay zekâ, şirketlerde çalışanların işlerini kolaylaştıran isteğe bağlı bir teknoloji olmanın ötesine geçerek performans ve ücretlendirme sistemlerinin bir parçası haline geliyor. Avustralyalı madencilik ve enerji şirketi Fortescue, yeni mali yılda çalışanların yapay zekâ kullanımını temel performans göstergeleri arasına aldı.
Şirketin kurucusu ve Yönetim Kurulu Başkanı Andrew Forrest, yapay zekâ araçlarını iş süreçlerine dahil etmeyen çalışanların yıllık primlerinin olumsuz etkilenebileceğini belirtti.
Yapay Zekâ Performans Değerlendirmesine Giriyor
Fortescue’nun yeni uygulamasında çalışanların yapay zekâyı işlerine ne ölçüde entegre ettiği, performans değerlendirmelerinde dikkate alınacak.
Şirketin yıllık primleri şirket, ekip ve bireysel performansa göre belirleniyor. Yeni dönemde bu kriterlere yapay zekânın çalışma süreçlerinde ne kadar etkin kullanıldığı da eklenecek.
Böylece yapay zekâ araçlarını kullanmayan veya bu teknolojileri iş süreçlerine dahil etmeyen çalışanların primlerinde düşüş yaşanmasının önü açılmış olacak.
Forrest ise yapay zekâ okuryazarlığının önümüzdeki 10 yılın en önemli mesleki becerilerinden biri olacağı görüşünde.
Fortescue’da 6 Bin 500’den Fazla Çalışan AI Kullanıyor
Fortescue’da yapay zekâ kullanımının şimdiden geniş bir tabana yayıldığı belirtiliyor. Şirket bünyesinde 6 bin 500’den fazla çalışanın yapay zekâ araçlarını aktif biçimde kullandığı, 1000’den fazla çalışanın ise özel AI eğitimlerinden geçtiği açıklandı.
Şirket yönetimi, yapay zekâ kullanım oranını genelinde yüzde 90’a yükseltmeyi hedefliyor.
Bu hedef yalnızca teknoloji ve yazılım ekiplerini kapsamıyor. Maden sahalarından mühendislik faaliyetlerine, enerji yönetiminden idari işlere kadar farklı operasyon alanlarında yapay zekâ kullanımının artırılması planlanıyor.
Şirket “AI Serpiştirme” Yaklaşımını Yeterli Görmüyor
Fortescue yönetimi, çalışanların yalnızca yapay zekâ araçlarını kullanmasının tek başına yeterli olmayacağını düşünüyor.
Şirket, yapay zekânın mevcut çalışma süreçlerinin üzerine yüzeysel biçimde eklenmesi yerine, iş yapış yöntemlerinin yeniden tasarlanmasını amaçlıyor. Yönetim tarafından “AI sprinkling” olarak tanımlanan, yani süreçlere yalnızca sınırlı ölçüde yapay zekâ eklenmesi yaklaşımından uzaklaşılması hedefleniyor.
Bu kapsamda çalışanların sohbet botlarından yardım almasının ötesine geçilerek karar alma, analiz, tasarım, mühendislik ve operasyon süreçlerinin yapay zekâ ile yeniden şekillendirilmesi planlanıyor.
Yapay Zekâ Maden Ve Enerji Operasyonlarına Giriyor
Fortescue’da AI uygulamaları yalnızca ofis çalışanlarının üretkenliğini artırmaya yönelik kullanılmıyor. Madencilik, demir cevheri işleme, enerji üretimi ve lojistik faaliyetlerinde de yapay zekâ destekli sistemlerden yararlanılıyor.
Şirketin Avustralya’daki büyük ölçekli yeşil enerji şebekesi projesinde, enerji üretimi ve tüketiminin daha verimli yönetilmesi için yapay zekâ destekli optimizasyon sistemleri kullanılıyor.
Fortescue ayrıca makine öğrenmesi, üretken yapay zekâ, otonom ajanlar ve veri analitiği alanlarında çalışmalarını genişletmek amacıyla yeni AI mühendisleri ve eğitim uzmanlarını kadrosuna katıyor.
Performans Değerlendirmelerinde Yeni Soru
Fortescue’nun kararı, yapay zekânın çalışma hayatındaki rolünün geldiği noktayı da ortaya koyuyor. Şirketler son yıllarda çalışanlarına AI araçları sunmaya, eğitim programları düzenlemeye ve bu teknolojilerin kullanımını teşvik etmeye başladı.
Fortescue örneğinde ise teşvik mekanizması doğrudan performans ve prim sistemine bağlanıyor.
Bu yaklaşımın yaygınlaşması halinde çalışan değerlendirmelerinde yalnızca işin ne kadar başarılı yapıldığı değil, yapay zekânın bu süreçte ne kadar etkin kullanıldığı da önemli bir ölçüt haline gelebilir.
Yapay Zekâ Kullanmamak Kariyer Açısından Risk Oluşturabilir
Fortescue’nun uygulaması, yapay zekâ kullanımının çalışanlar açısından bir tercih olmaktan çıkıp temel bir mesleki beceriye dönüşebileceğine işaret ediyor.
Özellikle beyaz yakalı çalışanlar açısından üretken yapay zekâ araçlarını etkin kullanabilmek, geçmişte elektronik tablo programları, internet veya kurumsal yazılımları kullanabilmek kadar temel bir yetkinlik haline gelebilir.
Bu durumda AI kullanmaktan kaçınmak yalnızca verimlilik kaybına yol açmayacak; prim, performans değerlendirmesi ve ilerleyen dönemde terfi süreçleri açısından da çalışanların konumunu etkileyebilecek.
Fortescue’nun yüzde 90’lık kullanım hedefi, şirketlerin yapay zekâ dönüşümünü ne kadar hızlı biçimde çalışma hayatının merkezine taşıdığını gösteriyor.
Yapay zekânın insanların işlerini tamamen ortadan kaldırıp kaldırmayacağı tartışılırken, Fortescue’nun yaklaşımı farklı bir tabloyu gündeme getiriyor. İlk aşamada çalışanların işlerini kaybetmesinden çok, yapay zekâyı kullanmayan çalışanların gelir ve performans avantajlarını kaybetmesi söz konusu olabilir.
