Türkiye ve Birleşik Krallık, Çarşamba günü Eurofighter Typhoon jetlerinin ihracatına ilişkin bir mutabakat zaptı (MoU) imzaladı. Bu anlaşma, Ankara hükümetini dört Avrupa ülkesinden oluşan bir konsorsiyum tarafından inşa edilen çok amaçlı savaş uçağını satın almaya bir adım daha yaklaştırdı.
İngiltere hükümeti yaptığı açıklamada, Türkiye ile olası anlaşmaya ilişkin müzakerelerin önümüzdeki haftalarda devam edeceğini belirtti. Türkiye, 2023’ten beri Eurofighter jetleri satın almak için çabalarken, özellikle Almanya’nın ihracat lisansı verme konusundaki isteksizliği nedeniyle görüşmelerin sekteye uğradığı biliniyordu.
Türk Hava Kuvvetleri’nin Modernizasyon İhtiyacı
Türk Hava Kuvvetleri’nin savaş uçağı filosunun büyük bir kısmı eski F-16 jetlerinden oluşuyor. Ülke, Rusya’dan S-400 hava savunma sistemleri satın aldıktan sonra ABD’nin F-35 programından çıkarılmıştı. Türkiye, beşinci nesil KAAN gizli savaş uçağını geliştiriyor olsa da, bu uçak hala prototip aşamasında ve operasyonel hale gelmesi uzun yıllar alabilir. Bu nedenle, Eurofighter Typhoon alımı, Türk Hava Kuvvetleri’nin acil modernizasyon ihtiyacını karşılamak adına stratejik bir önem taşıyor.
İngiltere Savunma Bakanı John Healey yaptığı açıklamada, “Bugünkü anlaşma, Türkiye’nin İngiliz Typhoon savaş uçaklarını satın alması yolunda büyük bir adımdır,” dedi. Healey, “Türkiye’yi Typhoon’larla donatmak, NATO’nun ortak savunmasını güçlendirecek ve her iki ülkenin de endüstriyel üslerini güçlendirecektir,” ifadeleriyle anlaşmanın NATO içerisindeki iş birliğine ve ekonomik faydalarına dikkat çekti.
İngiltere, Healey ile Türkiye Savunma Bakanı Yaşar Güler arasında imzalanan Mutabakat Muhtırası’nın, iki ülke arasındaki ilişkiyi tam bir anlaşmaya bir adım daha yaklaştırdığını belirtti. Bu adım, karşılıklı alımlar yoluyla her iki ülkenin savunma sanayisini destekleyecek bir ihracat anlaşmasının zeminini hazırlıyor.
Finansal Boyut ve İngiliz Ekonomisine Katkısı
İngiliz hükümetine göre, Eurofighter için milyarlarca dolarlık bir ihracat anlaşması, Birleşik Krallık’ın 2017’den bu yana uçak için aldığı ilk ihracat siparişi olacak. Bu anlaşma, önümüzdeki yıllarda program kapsamındaki 20.000 İngiliz istihdamının sürdürülmesine yardımcı olacak. Türkiye’nin 40 adede kadar jet satın almayı planladığı bildiriliyor.
İngiltere mali detaylarını açıklamasa da, İspanya’nın 2022 yılında 2,04 milyar avro (2,4 milyar ABD doları) karşılığında 20 Eurofighter siparişi verdiğini biliyoruz; bu da uçak başına 102 milyon avroluk bir fiyat anlamına geliyor. Henüz savaş uçağını kullanmayan ve destek ekipmanı ve hizmetlerine ihtiyaç duyacak olan Türkiye’nin 40 jet satın alması, bu verilere göre en az 4 milyar avro değerinde olabilir.
İngiliz hükümeti, Eurofighter iş paylaşımı anlaşması kapsamında her uçağın %37’sinin Birleşik Krallık’ta, geri kalanının ise ortak ülkeler tarafından üretileceğini açıkladı. Son montaj, İngiltere’nin Warton kentindeki BAE Systems tesisinde gerçekleştirilecek; radarlar Edinburgh’da, motorlar ise Bristol’da üretilecek. Eurofighter konsorsiyumunun ortak ülkeleri İngiltere, Almanya, İspanya ve İtalya’dır.
BAE Systems, 23 Temmuz’da yaptığı ayrı bir açıklamada, “BAE Systems, Typhoon uçağı ve ilgili malzemelerin tedarikine ilişkin bir anlaşmanın zamanı geldiğinde resmileştirilmesi için Türkiye ve İngiltere hükümetleriyle yakın bir şekilde çalışmaya devam edecek” dedi.
Eurofighter’ın Küresel Konumu ve Bölgesel Dengeler
Airbus verilerine göre, Birleşik Krallık hizmette 159 jetle en büyük Eurofighter operatörü konumunda. Onu, 141 uçağıyla Almanya takip ediyor ve 40 uçağı da siparişte. İtalya’nın filosunda 95 Eurofighter uçağı bulunuyor ve 17 uçak daha siparişte. İspanya ise 70 uçağa sahip ve 48 uçağın daha teslimatı bekleniyor. Avrupa dışında ise Suudi Arabistan, 71 Eurofighter uçağıyla en büyük operatör konumunda.
Türkiye’nin rakibi Yunanistan, eski F-16’lar ve Mirage 2000’lerin yanı sıra Fransız Rafale uçaklarını da kullanıyor ve F-35 siparişi verdi. Meteor füzeleriyle donatılmış daha modern Rafale’ler, Türk Hava Kuvvetleri tarafından kullanılan F-16’lara göre görüş ötesi menzil avantajı sağlıyor. Bu bağlamda Eurofighter Typhoon alımı, Türkiye’nin hava gücünü modernize etme ve bölgesel dengeyi koruma çabaları açısından kritik bir hamle olarak öne çıkıyor.
