Türkiye Cumhuriyeti mevzuatında yapılan son değişikliklerle, vazife malulleri ve terör olayları sonucu yaralananların sosyal ve mali haklarında kapsamlı düzenlemeler hayata geçirildi. Yeni düzenlemeler, bazı sınırlamaları kaldırarak daha geniş bir kapsama ve artan aylık tutarlarına ilişkin güvence sağlıyor.
Kanunla getirilen ilk güvence; vazife malulü olup hayatını kaybedenlerin anne ve babalarına bağlanacak aylıkların, bir aylık net asgari ücret tutarından az olamayacağı hükmü oldu. Buna ek olarak, bakıma muhtaç gazi ve malullere yapılan ödeme net asgari ücretin 2 katından 2,5 katına çıkarıldı.
Kamu personeli ve güvenlik görevlilerinin aylık hesaplamalarına ilişkin düzenlemeler
Terörle Mücadele Kanunu’nda yapılan değişiklikler, vazife malulü erbaş ve erler ile güvenlik korucuları, öğrenciler ve sivillerin aylıklarında artış yapılmasını hedefliyor. Buna göre, ilgili kanun kapsamındaki aylıklar; mezuniyetlerine göre elde ettikleri unvanlara ilişkin hakları korunmak kaydıyla, asgari olarak belirlenen derecelerin emekli keseneğine esas aylıkları üzerinden hesaplanacak vazife malullüğü aylığı tutarından düşük olmayacak.
Derece yükseltmelerinde uygulanacak ek göstergeler düzenlemesiyle yükseköğrenim mezunlarına dördüncü derece için 2.100, üçüncü derece için 2.200, ikinci derece için 3.000 ve birinci derece için 3.600 ek gösterge rakamları esas alınacak. Bu kapsamda bağlanacak aylığın toplamı, 35.398 gösterge ile memur aylık katsayısının çarpımı sonucunda bulunan tutardan düşük olamayacak. Hüküm uyarınca fazla ödenen tutarlar, fatura karşılığı Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından Hazine’den tahsil edilecek.
Göstergelerde güncelleme ve özel durumlar
Terör eylemleri nedeniyle yaralanmış, ancak malul sayılmayan kişilere ilişkin gösterge tablosu güncellendi; birinci dereceden altıncı dereceye kadar farklı gösterge rakamları yeniden belirlendi. Buna göre göstergeler şu şekilde tespit edildi: birinci derece 27.288, ikinci derece 25.385, üçüncü derece 23.485, dördüncü derece 21.578, beşinci derece 19.673 ve altıncı derece 17.820.
Ayrıca 15 Temmuz darbe girişimi ve terörle mücadele sırasında yaralanıp malul sayılmayan ancak derece tespiti yapılanların aylıklarına esas gösterge rakamları yükseltildi. Muharip gazilere yönelik ücretsiz seyahat ile elektrik ve suda indirim gibi ek haklar da tanındı.
Mevzuata göre malul sayılmayan personele yönelik özel düzenleme
Terörle Mücadele Kanunu’na eklenen geçici maddeye göre, terörle mücadele görevleri sırasında yaralanan ancak mevcut hükümlere göre malul sayılmayan personele 17.135 gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarda aylık bağlanması öngörüldü. Bu kapsam; Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik, Milli İstihbarat Teşkilatı, Emniyet Hizmetleri Sınıfı personeli, askeri öğrenciler, erbaş ve erler ile güvenlik korucularını kapsıyor.
Kapsama giren yaralanma türleri arasında ateşli silah mermi çekirdeği, şarapnel, patlayıcı mühimmat (EYP, mayın, havan, roket, el bombası vb.) penetran yaralanmaları, blast ve termal etkiler, ayrıca kesici/delici/ezici yakın muharebe saldırılarına bağlı yaralanmalar sayıldı. Olay tarihindeki yaralanmanın hafif nitelikte olmaması ve olay ile yaralanma arasında illiyet bağının en az bir adli tıp uzmanının yer aldığı sağlık kurulu raporuyla tespiti gerekiyor.
Bu maddeden yararlanma koşulları: Aylık bağlanmasına ilişkin başvurular, kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde, olay tarihindeki kurumlara yapılacak. Düzenleme, kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce meydana gelmiş olaylar için bir defaya mahsus uygulanacak; sonrasında meydana gelen olaylar için başvuru kabul edilmeyecek. Kişiler sonradan malul duruma geldiklerinde vazife malullüğü hükümleri uygulanarak bu maddeye göre bağlanan aylıkları kesilecek.
Bu düzenleme kapsamında aylık bağlananlar, aylık bağlanmasına ilişkin hükümler haricinde 1005 sayılı Kanun kapsamındaki gazilere tanınan diğer sosyal ve özlük haklardan yararlanabilecek. Hükümler 1 Eylül 2026 tarihinden itibaren yürürlüğe girecek.
Er ve erbaşların yeniden muayene hakkı ve yaş haddi
Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’ndaki değişiklikle er ve erbaşların yeniden muayene hakkına ilişkin yaş haddinin hesabında, 55 yaşını doldurdukları tarih esas alınacak şekilde düzenleme yapıldı.
15 Temmuz ve benzeri olaylarda yaralanan kamu görevlileri ve siviller için de özel bir düzenleme getirildi: Bu kişilere, düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihi izleyen ay başından itibaren 17.135 gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunan tutarda aylık bağlanacak. Bu kapsamda SGK tarafından ödenen aylıklar, fatura karşılığı iki ay içinde Hazineden tahsil edilecek. Düzenleme, yayımını takip eden ödeme döneminden itibaren yürürlüğe girecek.
