İktidarın Bütçe Açığına Yönelik Suçlu Arayışı
Hükümet, büyüyen bütçe açıklarını bir türlü kontrol altına alamazken, bu durumun sorumluluğunu kamu çalışanlarının maaş ve emekli aylıklarındaki artışlara atmaya çalışıyor. Kamu özel işbirliği projeleri çerçevesinde özel şirketlere aktarılan milyarlarca lira göz ardı edilirken, yoksulluk ve açlık sınırının altında yaşayan kamu çalışanlarının yaşam standartlarının iyileştirilmesi için yapılan maaş artışları bütçe dengesini tehdit eden etkenler olarak gösteriliyor.
Geçtiğimiz yılın Ocak-Eylül döneminde 512.6 milyar TL olan bütçe açığı, bu yıl aynı dönemde 1 trilyon 74 milyar 18 milyon TL’ye yükseldi. Orta vadeli program çerçevesinde, bütçe açığının 2023 yılı sonunda 2.1 trilyon TL’ye ulaşması bekleniyor. Ayrıca, gelecek yıl için beklenen bütçe açığı 1.9 trilyon TL, 2026 ve 2027 yıllarında ise 2.1 trilyon TL olması öngörülüyor.
Yoksulluk Sınırının Altında Hayat Mücadelesi
2025 Bütçesi ile birlikte Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunulan yıllık ekonomik rapor, bütçe açıklarının sebeplerini detaylı bir şekilde ortaya koyuyor. Raporda, “2024 yılında, 2023 yılı Şubat ayında meydana gelen Kahramanmaraş depremlerinin harcamaları devam etmiş, kamu çalışanlarının maaş ve ücretlerinde yapılan artışlar ile en düşük emekli aylıkları ve bayram ikramiyelerinde gerçekleştirilen artışlar, harcamalardaki yükselişin temel sebepleri olmuştur” ifadesine yer verildi.
Hükümetin harcamalarda etkili olduğunu belirttiği memur ve memur emeklilerinin maaş ve aylıklarında bu yıl enflasyon farkı ile birlikte %19.3 oranında bir artış gerçekleşti. Kamu işçileri de çerçeve sözleşme uyarınca %10+10 oranında bir zam aldı. Raporda, bir diğer artış gerekçesi olarak en düşük emekli aylığı gösteriliyor; hükümet, 10 bin lira olan en düşük emekli aylığını 12 bin 500 liraya çıkardı. Yaklaşık 4 milyon emeklinin, bu en düşük aylıkla geçinmeye çalıştığı biliniyor.
Ancak, hükümetin artırdığı maaş ve aylıklar bugün itibarıyla yoksulluk sınırının altında kalmış durumda. Türk-İş’in Eylül 2024 araştırmasına göre, açlık sınırı 19 bin 830 TL, yoksulluk sınırı ise 64 bin 595 TL olarak belirlenmiştir. Hükümet, bütçedeki bozulmanın sebebi olarak emekçi ve emekli maaş, ücret ve aylıklarını gösterirken, kamu özel işbirliği projeleri kapsamında özel şirketlere aktarılan milyarlarca lirayı görmezden gelmektedir. Bütçeye göre, gelecek yıl garanti ödemeleri çerçevesinde şirketlere 202.3 milyar TL ödenmesi öngörülmektedir.
