Sakarya’nın Serdivan ilçesinde yer alan ve 1500 yıldır ayakta duran Justinianus Köprüsü, Doğu Roma İmparatoru Justinianus tarafından 562 yılında inşa edilmiştir. Halk arasında Beşköprü olarak da bilinen bu tarihi yapı, 2018 yılında UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’ne dahil edilmiştir. Ancak köprünün inşa amacı ve işlevi konusunda günümüzde hâlâ bazı tartışmalar bulunmaktadır.
Ayasofya ile Çağdaş Bir Eser
12 kemer gözünden oluşan Justinianus Köprüsü, Ayasofya Camii ile aynı dönemde inşa edilmiştir ve Doğu Roma İmparatorluğu’nun Anadolu’daki en görkemli eserlerinden biri olarak kabul edilmektedir. Uzmanlar, köprünün, Bizans İmparatoru Justinianus’un Boğaziçi’ni geçmek yerine Anadolu üzerinden gemiyle geçiş sağlamak için planladığı bir kanal projesinin parçası olabileceğini öne sürüyor. Ancak bu iddialar henüz kesin olarak doğrulanmamıştır.
Tarihi ve Mimari Özellikleri
Justinianus Köprüsü, 429 metre uzunluğunda ve 10 metre genişliğindedir. Günümüzde Sakarya Nehri üzerine inşa edilmiş gibi görünse de o dönemde nehrin konumu hakkında kesin bilgilere ulaşılamamıştır. Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi (SUBÜ) Sosyal ve Kültürel Çalışmalar Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Dr. M. Alper Cantimer, köprünün bulunduğu coğrafyayla uyum sağlamadığını ve bu konuda daha fazla araştırma yapılması gerektiğini belirtmektedir.
Köprünün Gizemli İşlevi
Köprünün işlevi hala netleşmemiştir. Dr. Cantimer, köprünün bir nehir limanının parçası mı yoksa ticaret yollarını birleştiren bir bağlantı noktası mı olduğu sorularının yanıt beklediğini ifade etmektedir. Ayrıca, Justinianus’un Anadolu’ya donanma göndermek veya mermer ticaretini kolaylaştırmak için böyle bir projeyi tasarlamış olabileceği düşünülmektedir.
Restorasyon Çalışmaları Devam Ediyor
2019 yılında başlayan restorasyon çalışmaları halen devam etmektedir. Köprünün güney cephesinde bir hamam ve sarnıç kalıntıları ortaya çıkmış ve çevresinde başka müştemilatların olabileceği düşünülmektedir. Dr. Cantimer, köprünün 2025 yılı itibarıyla tamamen restore edilip yeniden kullanılabilir hale geleceğini ifade etmektedir.
Adapazarı Adının Kökeniyle Bağlantı
Dr. Cantimer, eğer köprü bir nehir limanının parçasıysa, Adapazarı adının daha anlamlı hale geleceğini belirterek, geçmişte Çark Deresi ile Sakarya Nehri arasında bir ticaret noktası kurulmuş olabileceğini eklemiştir.
