İstanbul’un kent belleğinde ve ulaşım tarihinde simgeleşen Haydarpaşa ve Sirkeci garlarının geleceği, kritik bir etkinlikle tartışmaya açılıyor. Haydarpaşa Dayanışması, 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı’nda, “Ulaşım Merkezi mi? Rant Alanı mı?” başlığıyla geniş katılımlı bir panel düzenleyecek. Etkinlik, garların asıl işlevlerinin korunması ile “kültür ve turizm” odaklı devir kararı arasındaki gerilimi, ulaşım politikalarından hukuki mücadeleye kadar birçok boyutuyla ele alacak.
Kültür Adası mı, Ulaşım Merkezi mi?
Tartışmanın temelini, Ağustos 2025’te TCDD ile Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü arasında imzalanan protokol oluşturuyor. Bu protokolle, Haydarpaşa ve Sirkeci gar binaları ile demiryolu işlevi dışında kalan sahalar, 29 yıllığına Kültür ve Turizm Bakanlığı’na devredildi. Bu devrin ardından Haydarpaşa Garı ve lojmanların tahliye edilmesi, konunun aciliyetini artırdı.
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, lansman konuşmasında bu devrin amacını açıkladı. Bakan Ersoy, Haydarpaşa Gar sahasının bir arkeopark olarak düzenleneceğini, ana gar binasında ise modern kütüphane, çocuk kütüphanesi ve yazma eserler kurumu şifahanesinin yer alacağını belirtti. Bakan Ersoy, bu projeyle Haydarpaşa ve Sirkeci’nin, İstanbul’un yeni “kültür-sanat adası” olacağını ve taşımacılık hizmetlerinin de devam edeceğini ifade etti.
Ancak Haydarpaşa Dayanışması, meslek odaları ve akademisyenler, garların asıl kimliği olan ulaşım belleği, kültürel miras ve kamusal alan işlevlerinin korunması gerektiğini vurgulayarak bu yaklaşıma karşı çıkıyor. Dayanışmanın paneli, bu iki zıt görüşü bilimsel ve hukuki bir zeminde karşı karşıya getirmeyi hedefliyor.
Akademik ve Hukuki Boyutlarıyla Tartışma
29 Ekim’de Barış Manço Kültür Merkezi’nde düzenlenecek panel, alanında yetkin isimleri bir araya getirecek. TCDD emeklisi Ayşen Ömür Dönmez’in moderatörlüğünü üstleneceği etkinlik, iki ana oturumda gerçekleşecek:
I. Oturum: Ulaşım, Kent ve Kültür Tartışılacak
İlk oturum, garların tarihsel ve kentsel bağlamını ele alacak.
- Prof. Dr. Haluk Gerçek, Türkiye’deki ulaşım politikalarının tarihsel dönüşümünü ve bugünü değerlendirecek.
- Yiğit Özar (Europa Nostra Türkiye Başkanı), Haydarpaşa’daki arkeolojik buluntular ışığında garın önemini aktaracak.
- Prof. Dr. Zeynep Ahunbay, tarihî yapıların “endüstri mirası” olarak korunmasının önemine odaklanacak.
- Prof. Dr. Pelin Pınar Giritlioğlu, kent planlama süreçlerinde kamu yararının korunmasının hayati rolünü vurgulayacak.
II. Oturum: Kültürel Miras, Hukuk ve Kamu Yararı
Öğleden sonraki oturumlar ise ekonomik ve hukuki mücadeleleri gündeme taşıyacak.
- Prof. Dr. Hayri Kozanoğlu, kamusal alanların özelleştirme süreçleri ve kent ekonomisi üzerindeki piyasa baskısını analiz edecek.
- Avukat Deniz Özen ve Avukat Ersin Albuz, Haydarpaşa’nın korunması mücadelesinde yürütülen hukuki süreçler ve kazanımları paylaşacak.
- Mücella Yapıcı, mimarlık perspektifinden Haydarpaşa’nın kent belleğindeki eşsiz konumunu ve kamusal önemini değerlendirecek.
- Doç. Dr. Fatih Öztürk, Haydarpaşa ve Sirkeci projelerindeki “Kamu Yararı” ilkesinin nasıl anlaşılması gerektiği üzerine konuşacak.
- Tugay Kartal, bir demiryolcu olarak garın tarihsel kimliğini ve demiryolculuk açısından önemini aktaracak.
Etkinlik, sadece akademik tartışmalarla sınırlı kalmayacak; aynı zamanda Haydarpaşa Dayanışması Korosu’nun dinletisiyle kültürel bir deneyim de sunacak. Bu panel, İstanbul’un iki tarihi garının geleceğine yön veren kararların şeffaflıkla ve geniş bir perspektifle ele alınması adına kritik bir platform oluşturmaktadır.
