Tayvan’ın yerli olarak geliştirdiği ilk deneysel uydu fırlatma aracının test uçuşu, roketin kalkıştan kısa süre sonra rotasından çıkması nedeniyle başarısızlıkla sonuçlandı. 19 Ağustos’ta Jiupeng füze test üssünden gerçekleştirilen denemede katı yakıtlı roketin kontrol dışı hareket etmesi üzerine önceden belirlenen acil durum prosedürü kapsamında kendini imha mekanizması devreye sokuldu.
Tayvan Ulusal Chung-Shan Bilim ve Teknoloji Enstitüsü (NCSIST) tarafından yürütülen testte herhangi bir can kaybı, yaralanma veya maddi hasar meydana gelmediği bildirildi.
Roket Kalkıştan Kısa Süre Sonra Rotasından Çıktı
Deneysel fırlatma aracı, Tayvan’ın güneyindeki Jiupeng füze test üssünden 19 Ağustos’ta ateşlendi. Katı yakıt kullanan roket, kısa süreli yükselişin ardından beklenmedik şekilde yön değiştirdi ve planlanan uçuş rotasından çıktı.
NCSIST, uçuş sırasında ortaya çıkan anormallik nedeniyle güvenlik prosedürünün uygulandığını açıkladı. Kuruma göre roketin kendini imha sistemi devreye sokularak aracın düşebileceği alan önceden belirlenen güvenli bölgeyle sınırlandırıldı.
Bölgedeki yetkililer ise olayın nedeninin belirlenmesine kadar NCSIST’in füze testleri ve ilgili tatbikatlarını durdurmasını, fırlatma prosedürlerini yeniden değerlendirmesini ve gelecekteki uçuş rotalarının yerleşim alanlarından uzak tutulmasını istedi.
Telemetri Sistemleri Anormal Hareket Tespit Etti
Test hakkında bilgi sahibi kaynaklara göre yer tabanlı telemetri sistemleri, fırlatmadan kısa süre sonra aracın normal olmayan bir uçuş rotasına girdiğini ve düzensiz dönme hareketleri sergilediğini tespit etti.
İlk değerlendirmelerde arızanın kesin nedeni ortaya konulmazken, jiroskop veya itki sistemindeki olası sorunların yanı sıra test aracındaki ağırlık dağılımına ilişkin bir problemin de ihtimaller arasında bulunduğu belirtildi.
NCSIST, uçuş sırasında toplanan telemetri verilerinin ayrıntılı şekilde inceleneceğini ve elde edilen sonuçların gelecekte aracın tasarımının ve sistem parametrelerinin geliştirilmesinde kullanılacağını bildirdi.
500 Kilometrenin Üzerindeki Yörüngeler Hedefleniyor
Başarısızlıkla sonuçlanan denemeye rağmen proje, Tayvan’ın kendi uydu fırlatma kapasitesini geliştirme çabalarının önemli aşamalarından biri olarak değerlendiriliyor.
Çok kademeli olarak tasarlanan katı yakıtlı fırlatma aracının, küçük boyutlu faydalı yükleri 500 kilometrenin üzerindeki alçak Dünya yörüngelerine taşıması hedefleniyor. Bu kapasitenin geliştirilmesi, Tayvan’ın küçük uydularını bağımsız şekilde uzaya gönderebilmesi açısından önem taşıyor.
Kirin Projesiyle Benzer Hedefler Gündeme Gelmişti
NCSIST, 2019 yılında Kirin Projesi adı verilen bir çalışma kapsamında mikro uyduları yörüngeye taşıyabilecek katı yakıtlı bir fırlatma sistemi geliştirme hedefini kamuoyuna açıklamıştı.
Söz konusu projede 50 ila 200 kilogram ağırlığındaki mikro uyduların yaklaşık 500 kilometre irtifadaki yörüngelere yerleştirilmesi amaçlanıyordu. Kirin Projesi’nin güncel durumu ise kamuoyuyla ayrıntılı şekilde paylaşılmadı.
Yeni testin, Tayvan’ın önceki uzay fırlatma çalışmalarının devamı niteliğinde olup olmadığı konusunda da kapsamlı bir açıklama yapılmadı.
Uzay Teknolojileri Çift Kullanım Tartışmasını Gündeme Getirdi
Tayvan’ın geliştirdiği sistem sivil bir uzay fırlatma programı olarak tanımlansa da projede kullanılan bazı teknolojilerin askeri amaçlarla da kullanılabileceği yönünde değerlendirmeler yapılıyor.
Analistler; katı yakıtlı itki sistemleri, kademelendirme ve güdüm teknolojilerinin hem uydu fırlatma araçlarında hem de bazı füze sistemlerinde kullanılabilen çift kullanımlı teknolojiler olduğunu belirtiyor.
Uzman değerlendirmelerine göre fırlatma aracının uçuş profili ve faydalı yük kapasitesinde önemli değişiklikler yapılması halinde söz konusu teknolojilerin farklı askeri sistemlere uyarlanması teorik olarak mümkün. Bu durum, Tayvan’ın uzay programında geliştirilen teknolojilerin sivil ve askeri uygulamalar arasındaki kesişim noktasını da gündeme getiriyor.
Test Verileri Yeni Denemelere Yol Gösterecek
İlk uçuşta yaşanan arızanın nedeninin belirlenmesi için telemetri verileri ve aracın tüm sistemleri incelenecek. NCSIST’in açıklamasına göre başarısız testten elde edilen veriler, fırlatma aracının sonraki tasarım ve performans çalışmalarında kullanılacak.
Tayvan açısından deneme, hedeflenen uçuşun tamamlanamamasına rağmen yerli uydu fırlatma teknolojisinin geliştirilmesi yolunda önemli bir veri kaynağı oluşturdu. Yeni testlerin ne zaman gerçekleştirileceğine ilişkin ise henüz kesin bir takvim açıklanmadı.
