Yapay zeka, bulut bilişim ve yüksek performanslı bilgi işlem uygulamalarının hızla yaygınlaşması, veri merkezlerinin elektrik ihtiyacını küresel enerji gündeminin önemli başlıklarından biri haline getirdi. Uluslararası Gaz Birliği’nin (IGU) Küresel Gaz Raporu’ndan yapılan derlemeye göre, veri merkezlerinin elektrik tüketimi son yıllarda dünya genelindeki talep artışının üzerinde büyüdü.
Küresel veri merkezlerinin elektrik tüketimi 2020-2025 döneminde yıllık ortalama yüzde 30,9 arttı. 2020’de 145 teravatsaat olan tüketim, 2025’te 557 teravatsaate yükselerek yaklaşık 4 katına çıktı. Veri merkezlerinin geçen yıl küresel elektrik talebindeki payı ise yüzde 1,9 olarak gerçekleşti.
2030’da Tüketim 1372 Teravatsaate Çıkabilir
IGU’nun temkinli senaryosuna göre veri merkezlerinin elektrik tüketiminin 2030’da 1372 teravatsaate ulaşması bekleniyor. Bu seviyenin küresel elektrik talebinin yaklaşık yüzde 4’üne karşılık geleceği hesaplanıyor.
Dünyada açıklanan veri merkezi projelerinin tamamının zamanında hayata geçirilmesi halinde ise tüketimin çok daha yüksek seviyelere çıkabileceği öngörülüyor. Bu senaryoda veri merkezlerinin 2030’daki elektrik tüketiminin 2 bin 904 teravatsaate kadar ulaşabileceği tahmin ediliyor.
Yeni Kapasitenin Çoğu Yapay Zekaya Ayrılacak
Küresel veri merkezlerinin kurulu elektrik kapasitesi 2025 sonunda yaklaşık 7 bin tesiste 141 gigavata ulaştı. Yeni tesislerin önemli bölümünün 100 megavat ile 1 gigavat arasında elektrik kapasitesine ihtiyaç duyduğu belirtiliyor.
İnşaat halindeki, planlanan ve açıklanan projelerin oluşturduğu toplam kapasite havuzunun 2030’a kadar 500 gigavatı aşabileceği tahmin ediliyor. Bu kapasitenin yaklaşık yüzde 64’ünün yapay zeka uygulamalarına yönelik olması bekleniyor.
Büyük veri merkezi kampüslerinin yalnızca yüksek miktarda elektriğe değil, aynı zamanda güvenilir enerji arzına, iletim sistemine erişime ve uzun vadeli tedarik imkanlarına ihtiyaç duyması, enerji altyapısına yönelik yatırımların önemini artırıyor.
Şebeke Altyapısında Süre Sorunu Yaşanıyor
Veri merkezlerinin kısa sürede inşa edilebilmesi ile elektrik şebekesinin yeni talebi karşılayacak şekilde genişletilmesinin daha uzun zaman alması, sektörün karşı karşıya olduğu temel sorunlardan biri olarak öne çıkıyor.
Rapora göre bir veri merkezi 1 ila 3 yıl içerisinde inşa edilebilirken, yeni elektrik şebekesi altyapısının planlanması, izin süreçlerinin tamamlanması ve devreye alınması 5 ila 15 yılı bulabiliyor. Bu zaman farkı, tesisler hazır hale geldiğinde gerekli şebeke bağlantısının henüz tamamlanmamış olması riskini beraberinde getiriyor.
Elektrik erişiminin kısıtlı olduğu ve yüksek güvenilirliğin gerekli görüldüğü bölgelerde işletmeciler bu soruna karşı yerinde üretim ve hibrit enerji çözümlerine yöneliyor. Özellikle büyük veri merkezlerinde tesis bünyesinde kullanılan doğal gaz türbinleri, sayaç arkası üretimde öne çıkan seçenekler arasında bulunuyor.
ABD’de Kapasite Artışı Öne Çıkıyor
ABD, küresel veri merkezi kapasitesinin yüzde 40’tan fazlasına ev sahipliği yapıyor. Ülkede 2025-2030 döneminde veri merkezi kapasitesinin 229 gigavat artması bekleniyor.
ABD’de elektrik şebekesine bağlantı için bekleme sürelerinin ortalama yaklaşık 4 yıla ulaşması, veri merkezi yatırımlarının enerji altyapısıyla birlikte planlanmasını zorunlu kılıyor. Veri merkezlerine hizmet vermesi planlanan sayaç arkası elektrik üretim kapasitesinin yaklaşık yüzde 80’ini doğal gaz bazlı teknolojiler oluşturuyor. Bu teknolojilerin 2032’ye kadar ağırlığını koruması bekleniyor.
Avrupa’da Yatırımlar Yeni Bölgelere Kayıyor
Avrupa’da veri merkezi kapasitesinin 2025’teki 19 gigavattan 2030’da 36 gigavata yükselmesi öngörülüyor. Frankfurt, Londra, Amsterdam, Paris ve Dublin gibi önemli merkezlerde elektrik ve şebeke erişiminin giderek zorlaşması, yeni yatırımların enerji imkanlarının daha uygun olduğu bölgelere yönelmesine neden oluyor.
İskandinav ülkeleri ve İspanya ise elektrik maliyetleri ile yenilenebilir enerji kaynaklarına erişim açısından öne çıkan bölgeler arasında değerlendiriliyor.
Singapur’da Elektrik Talebinin Yüzde 15’i Veri Merkezlerinden Gelebilir
Güneydoğu Asya’nın teknoloji merkezlerinden Singapur’da da veri merkezlerinin enerji tüketimindeki payının hızla yükselmesi bekleniyor. Veri merkezlerinin 2030’a kadar ülkenin toplam elektrik talebinin yüzde 15’ine kadarını oluşturabileceği tahmin ediliyor.
Söz konusu büyümenin şebeke planlaması ve güvenilir üretim kapasitesi ihtiyacını artırmasının yanı sıra bölgesel elektrik ithalatına yönelik gereksinimleri de yükseltebileceği değerlendiriliyor.
Veri merkezlerine yönelik yatırımların yapay zeka başta olmak üzere dijital teknolojilerle birlikte hız kazanması, önümüzdeki dönemde yalnızca teknoloji sektörünün değil, elektrik üretimi, doğal gaz, iletim altyapısı ve enerji planlamasının da geleceğini doğrudan etkileyebilecek bir gelişme olarak öne çıkıyor.
