Yıllardır süren finansman tartışmaları ve takvim gecikmelerinin ardından, Amerika Birleşik Devletleri’nin en iddialı ulaşım yatırımı olan Kaliforniya yüksek hızlı tren projesi kritik bir dönüm noktasına ulaştı. Yetkililerin altyapı sözleşmelerini hızlandırması ve 2026 İş Planı’nın stratejik rotasını çizmesiyle birlikte projede yepyeni bir safhaya geçiliyor. Ülke tarihinde Avrupa ve Asya standartlarında inşa edilen ilk gerçek yüksek hızlı demiryolu ağı olma özelliği taşıyan bu devasa sistem, eyalet genelinde karbon emisyonlarını düşürmeyi, bölgesel hareketliliği artırmayı ve kalıcı ekonomik kalkınmayı tetiklemeyi amaçlıyor.
Projenin vizyoner yol haritası iki ana aşamadan meydana geliyor. 1. Aşama kapsamında inşa edilecek 795 kilometrelik ana hat; San Francisco, Los Angeles metropolü ve Anaheim şehirlerini birbirine bağlayacak ve bu mesafedeki seyahat süresini üç saatin altına indirecek. Gelişim planının 2. Aşama ayağı ise ağa Sacramento ve San Diego hatlarını entegre ederek Kuzey Amerika kıtasının en büyük demiryolu altyapılarından birini tamamlamış olacak.
Orta Vadi Hattında İnşaat Çalışmaları Son Sürat İlerliyor
Projenin şu anki en somut ve ileri safhası, onlarca şantiyenin aktif olarak çalıştığı 191 kilometrelik Orta Vadi (Central Valley) koridorunda yürütülüyor. Madera, Fresno, Kings ve Tulare bölgelerinde 128 kilometreden fazla kılavuz yol ile 61 büyük sanat yapısı tamamen tamamlanırken, 30 farklı yapının inşaat süreci ise tüm hızıyla devam ediyor. Geçmiş yıllarda projeyi sekteye uğratan en büyük risk faktörlerinden biri olan arazi kamulaştırma sorunu da bu bölgede yüzde 99 oranında çözülerek yasal güvence altına alındı. Ayrıca, 1. Aşama güzergahının neredeyse 745 kilometrelik bölümü için çevresel onay süreçlerinin tamamlanması, projenin tasarım aşamasından fiziki yapım aşamasına geçişini ciddi şekilde kolaylaştırdı.
Demiryolu Sistemleri Sözleşmesiyle İşletme Aşamasına Geçiliyor
Kaliforniya Yüksek Hızlı Tren Otoritesi, Haziran ayında tarihi bir karara imza atarak sivil yapı inşaatlarının ötesine geçildiğini duyurdu. Ray, katener hatları, elektrifikasyon, sinyalizasyon ve telekomünikasyon altyapısının tasarım ve tesliminden sorumlu olacak konsorsiyum resmen onaylandı. ABD’nin güçlü mühendislik firmaları Kiewit, Stacy Witbeck ve Herzog liderliğindeki ortak girişim, tamamlanan 191,5 kilometrelik Orta Vadi hattını saatte 354 kilometre hıza uygun elektrikli bir demiryoluna dönüştürecek. 2026 yılında montajına başlanacak bu sistemler, projenin kaba inşaat odaklı yapısından ticari işletme altyapısına geçişini simgeliyor. Paralel olarak yürütülen 2,4 milyar dolar değerindeki Merced-Madera uzatma hattı ihalesinde ise 2026 sonuna kadar kısa listenin belirlenmesi ve ana inşaat işlerinin 2027 ile 2030 yılları arasında gerçekleştirilmesi hedefleniyor.
Kamu Kaynakları Uluslararası Özel Sektör Sermayesiyle Birleşiyor
Yatırım bütçesini çeşitlendirmek isteyen eyalet yönetimi, kamu finansmanının yanı sıra özel sektör ortaklıklarını da devreye sokuyor. Yapılan piyasa araştırmalarının ardından Kaliforniya Yüksek Hızlı Tren Otoritesi, Momentum Alliance Partners konsorsiyumu ile ortak geliştirme anlaşması imzaladı. Bünyesinde Plenary Americas, CDPQ Infra, Keolis, SNCF Voyageurs, Jacobs, Sener, Systra, Setec, Arup ve Steer gibi küresel devleri barındıran bu uluslararası ortaklık, kamu-özel sektör iş birliği (PPP) modelleri geliştirerek ağın sonraki aşamalarının finansmanını ve teslimatını üstlenecek.
Dev Yatırımın Maliyet Tablosu Ve Ekonomik Etkileri
2026 İş Planı raporunda yer alan güncel tahmini yatırım maliyetleri, projenin büyüklüğünü gözler önüne seriyor:
-
Merced – Bakersfield (İlk İşletme Bölümü): 35,7 milyar ABD doları
-
San Francisco – Bakersfield Koridoru: 61,23 milyar ABD doları
-
San Francisco – Palmdale Hattı: 96,87 milyar ABD doları
-
1. Aşama (San Francisco – Los Angeles/Anaheim): 126,08 milyar ABD doları
Hali hazırda Merced ile Bakersfield arasındaki 275 kilometrelik ana koridorun tasarım ve yapım işleri aktif olarak fonlanıyor. Proje, teknik zorluklarına rağmen eyalet ekonomisine yaklaşık 25 milyar dolarlık devasa bir katkı sağlarken, çoğunluğu Orta Vadi sakinlerinden oluşan 19.200 kişiye nitelikli istihdam yarattı. Günlük 1.700 işçinin sahada ter döktüğü projede, Merced-Bakersfield hattının ilk tam ticari hizmet yılı 2033 olarak öngörülüyor. İlk yıl 1,5 ila 1,9 milyon yolcu taşıması beklenen bu hat için 2045 yılına kadar yıllık 1 milyar dolarlık sabit bir ödenek de garanti altına alınmış durumda. Eğer mevcut takvim başarıyla sürdürülürse Kaliforniya, Amerika Birleşik Devletleri’nde Asya ve Avrupa kalitesinde bir yüksek hızlı demiryolu ağını işletmeye açan ilk eyalet ünvanını kazanacak.
